Rola powiatu w planowaniu przestrzennym
Kluczowym podmiotem planowania przestrzennego jest gmina. To jej organy odpowiadają za kształtowanie przestrzeni i ograniczanie praw właścicieli konkretnych nieruchomości. Swoje zadania w tym zakresie ma jednak także powiat.
Rola powiatu w planowaniu przestrzennym jest niewielka, a na pewno nieporównywalnie mniejsza niż gminy i zdecydowanie mniejsza niż województwa. Jednakże można mimo wszystko odnaleźć, zwłaszcza w ustawie z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: u.p.z.p.), przepisy, które w jakimś stopniu włączają organy powiatu do poszczególnych działań. W pierwszej kolejności należy tu wskazać art. 3 ust. 2 u.p.z.p., w którym wskazano, że prowadzenie w granicach swojej właściwości rzeczowej analiz i studiów z zakresu zagospodarowania przestrzennego, odnoszących się do obszaru powiatu i zagadnień jego rozwoju należy do zadań samorządu powiatu. Wynika z tego, że organy powiatu są włączone do procesu planowania przestrzennego przede wszystkim w zakresie analitycznym. Z prowadzonych analiz nie wynikają obowiązki ani dla użytkowników przestrzeni, ani o charakterze wewnętrznie wiążącym.
Kolejne uprawnienia organów powiatu łączą się z procedurą sporządzania w gminie studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Polegają one na:
● opiniowaniu przez starostę projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (art. 11 pkt 6a u.p.z.p.),
● uzgadnianiu przez zarząd powiatu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie zadań samorządowych (art. 17 pkt 6b u.p.z.p.),
● uzgadnianiu przez starostę projektu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie zadań samorządowych w odniesieniu do terenów przeznaczonych na ten cel w planach miejscowych, które utraciły moc (art. 53 ust. 4 pkt 10 i 10a u.p.z.p.).
Z analizowanej grupy zadań najbardziej istotne znaczenie ma możliwość uzgadniania przez zarząd powiatu projektu planu miejscowego. Przy tej okazji należy jednak zwrócić uwagę na pewne problemy. W u.p.z.p. wskazano, że przedmiotowe uzgodnienie odnosi się do zakresu zadań samorządowych. Według ekspertów, chodzi tutaj o zadanie realizowane poprzez rozmieszczanie inwestycji celu publicznego o znaczeniu lokalnym i ponadlokalnym. W związku z tym przedmiotem uzgodnień byłaby lokalizacja w planie miejscowym takich inwestycji. Wydaje się jednak, że możliwa jest również inna wykładnia. Skoro ustawodawca nie łączy wprost powołanych w przepisie zadań samorządowych z inwestycjami celu publicznego, to można przyjąć, że chodzi tutaj o zadania własne powiatu. Przy takim założeniu zakres dokonywanych uzgodnień byłby zdecydowanie szerszy i odnosiłby się również do możliwości zagospodarowania nieruchomości powiatowych (gdyż jednym z zadań własnych powiatu jest gospodarka nieruchomościami powiatowymi). Przy wyborze tego wariantu występują jednak kolejne problemy i pojawiają się kolejne pytania. Dlatego wydaje się, że z tego punktu widzenia należy dopuścić wariant, zgodnie z którym zadania samorządowe brane przy tej okazji pod uwagę powinny mieć jakieś oparcie. Najlepiej określić je właśnie poprzez lokalizację inwestycji celu publicznego. Tym niemniej sam charakteryzowany przepis powinien zostać doprecyzowany przez ustawodawcę.
Organy powiatu mogą uzgadniać projekty aktów polityki przestrzennej również przy innych okazjach. Przykładowo, zarządca dróg powiatowych uzgadnia projekt planu miejscowego, jeżeli wynikający sposób zagospodarowania gruntów może mieć wpływ na ruch drogowy lub samą drogę. Podobnie jest przy wydawaniu decyzji lokalizacyjnej i ochronie gruntów rolnych.
MACIEJ J. NOWAK
Autor jest radcą prawnym, ekspertem w zakresie prawa administracyjnego
Podstawa prawna
● art. 3 ust. 2, art. 11 pkt 6, art. 17 pkt 6, art. 53 ust. 4 pkt 10 i 10a ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 647; ost. zm. Dz.U. z 2014 r. poz. 768)

