Jak zamiast wypłaty dywidendy za 2005 r. zysk przenieść na kapitał zakładowy

Musicie Państwo podjąć uchwałę wspólników o zmianie umowy spółki i podwyższeniu kapitału zakładowego. Przeznaczyć na ten cel można środki z kapitału zapasowego lub kapitałów (funduszy) rezerwowych utworzonych z zysku spółki. Od strony podatkowej podniesienie kapitału w ten sposób traktowane jest tak samo jak wypłata dywidendy. Organy podatkowe uważają bowiem, że podwyższenie kapitału zakładowego poprzez zmniejszenie kapitału zapasowego lub rezerwowych utworzonych z zysku jest identyczne z wypłatą dywidendy.

Podwyższenie kapitału spółki z o.o., które jest sfinansowane z kapitałów innych niż zakładowy, jest odrębnym sposobem zwiększania wartości kapitału zakładowego. Dlatego w Kodeksie spółek handlowych jest osobny art. 260 poświęcony tylko temu zagadnieniu. Przepis ten wskazuje, że na podwyższenie kapitału zakładowego można przeznaczyć środki z kapitału zapasowego lub kapitałów (funduszy) rezerwowych utworzonych z zysku spółki. Jest to tzw. gratisowe podwyższenie kapitału zakładowego. Czasami jest też określane jako „kapitalizacja rezerw”. Jego cechą jest zmiana struktury kapitałów spółki bez wprowadzania do niej nowych pieniędzy lub składników majątku w formie aportu. Środki ulokowane w kapitale zapasowym lub rezerwowym, które mogłyby być wypłacone w postaci dywidendy, stają się składnikiem kapitału zakładowego.

Niezbędna jest uchwała wspólników spółki z o.o. o zmianie umowy spółki.

W umowie spółki z o.o. figu-ruje zapis o tym, że do końca 2010 r. spółka może podnieść kapitał zakładowy o 1 000 000 zł bez konieczności zmiany umowy. Zapis ten nie obowiązuje w przypadku podniesienia kapitału z zysku spółki. W 2006 r. w spółce wspólnicy zadecydowali o przeniesieniu 150 000 zł zysku za 2004 r. z kapitału zapasowego na kapitał zakładowy. Muszą w tej sprawie podjąć uchwałę i zmienić umowę spółki, uaktualniając m.in. wysokość kapitału zakładowego.

Zmiana umowy spółki wymaga uchwały wspólników i wpisu do rejestru. Uchwała musi spełniać wymogi w zakresie odpowiednio wysokiego poziomu głosów wspólników. W przypadku zmiany umowy spółki wymagana jest większość dwóch trzecich głosów. Przypominamy, że taki sam poziom większości wymagany jest dla rozwiązania spółki lub zbycia przedsiębiorstwa (albo jego zorganizowanej części).

Dlatego często porównuje się tego typu podwyższenie kapitału zakładowego do wypłaty dywidendy.

Nowe udziały przysługują wspólnikom w stosunku do ich dotychczasowych udziałów (można też zwiększyć nominał „starych” udziałów). Nie wymagają objęcia, a więc nie jest potrzebne oświadczenie wspólnika zawarte w akcie notarialnym. Należy natomiast po podjęciu uchwały zgłosić do sądu zmiany danych w księdze udziałów.

Dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału. W tym bardzo szerokim pojęciu mieści się także dochód przeznaczony na podwyższenie kapitału zakładowego oraz dochód stanowiący równowartość kwot przekazanych na ten kapitał z innych kapitałów spółki z o.o. lub spółki akcyjnej (art. 24 ust. 5 pkt 4 updof oraz art. 10 ust. 1 pkt 4 updop). Dlatego przeniesienie środków z kapitału zapasowego lub rezerwowego rodzi obowiązki podatkowe. Podatek obciąża wspólnika. Spółka jest jego płatnikiem.

20 stycznia 2005 r. (sygn. akt FSK 1065/04) NSA orzekł, iż każde podwyższenie kapitału akcyjnego ze środków własnych spółki powoduje powstanie obowiązku podatkowego po stronie akcjonariuszy. Skarżąca spółka akcyjna T (orzeczenie obowiązuje również dla spółek z o.o.) wystąpiła z wnioskiem do urzędu skarbowego o stwierdzenie nadpłaty. Nadpłata miała wynikać z niepotrzebnego odprowadzenia - jako płatnik - z własnych środków zryczałtowanego podatku dochodowego od agio przeniesionego z kapitału zapasowego na akcyjny. Sąd stwierdził, że nie jest istotne, w jaki sposób został utworzony kapitał zapasowy, tj. czy pochodzi on z agio (czyli nadwyżki nad ceną emisyjną udziału lub akcji) czy z wypracowanego przez spółkę zysku. Wbrew stanowisku skarżącej spółki uznał też, że przepisy ustaw podatkowych nie ograniczają opodatkowania przeniesienia środków z kapitału zapasowego lub rezerwowego na kapitał zakładowy jedynie do środków tych kapitałów pochodzących z zysku spółki. Gdyby ustawodawca zamierzał to uczynić, powinien takie ograniczenie w sposób jednoznaczny przewidzieć w cytowanych przepisach obu ustaw o podatkach dochodowych. Pełna treść tego orzeczenia została zamieszczona w „BIULETYNIE podatków DOCHODOWYCH” nr 2/2006 str. 102.

Oto przykład odmiennego stanowiska niż wynikające z orzeczenia NSA, które dotyczy dopłat. Zajął je 14 września 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku (BI/4117--0056/05): Dokonując analizy art. 24 ust. 5

pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r., Dyrektor tut. Izby Skarbowej stwierdza, że przepis ten dotyczy sytuacji, w której przekazanie środków na kapitał podstawowy nastąpiłoby z kapitału zapasowego utworzonego z niepodzielonych w poprzednich latach zysków spółki. Natomiast podwyższenie kapitału zakładowego środkami pochodzącymi z kapitału zapasowego utworzonego z innych źródeł (np. z dopłat wspólników) w przypadku nieosiągania przez spółkę zysku - nie rodzi obowiązku podatkowego u udziałowców będących osobami fizycznymi. W związku z powyższym, ponieważ w przedstawionym we wniosku przypadku podwyższenia kapitału podstawowego dokonano ze środków własnych udziałowca, tj. kapitału zapasowego powstałego z dopłat udziałowca i udzielonych przez niego pożyczek, a nie ze środków Spółki pochodzących z zatrzymanego zysku - obowiązek podatkowy wynikający z wyżej cytowanych uregulowań nie powstaje.

Podatek dochodowy może być wpłacony przez wspólników na rachunek spółki, która następnie przekazuje podatek na rachunek urzędu skarbowego (staje się płatnikiem). Jeżeli zapadnie decyzja o pokryciu podatku ze środków bieżących spółki, to kwota, o którą zmniejszony zostanie kapitał rezerwowy lub zapasowy, musi zostać powiększona o podatek należny od udziałowców. Oznacza to, że skutkami podatkowymi podwyższenia kapitału zakładowego zawsze obciążeni są udziałowcy. Rozliczenie podatku odbywa się za pośrednictwem konta 240 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce „Rozrachunki z udziałowcami”). Przykładowe księgowania:

• decyzja o podwyższeniu kapitału zakładowego z zysku:

Wn konto 820 „Rozliczenie wyniku finansowego”,

Ma konto 240 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce „Rozrachunki z udziałowcami”);

• podwyższenie kapitału zakładowego z kapitału zapasowego (lub rezerwowego):

Wn konto 801 „Kapitał zapasowy” lub konto 802 „Kapitał rezerwowy”,

Ma konto 240 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce „Rozrachunki z udziałowcami”);

• zryczałtowany podatek dochodowy (według stawki 19%):

Wn konto 240 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce „Rozrachunki ze wspólnikami”),

Ma konto 220 „Rozrachunki publicznoprawne”;

• wpłata zryczałtowanego podatku dochodowego na rachunek spółki przez udziałowców:

Wn konto 130 „Rachunek bankowy”,

Ma konto 240 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce „Rozrachunki z udziałowcami”);

• wpłata zryczałtowanego podatku dochodowego do US przez spółkę:

Wn konto 220 „Rozrachunki publicznoprawne”,

Ma konto 130 „Rachunek bankowy”;

• przekazanie środków na kapitał zakładowy:

Wn konto 240 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce „Rozrachunki z udziałowcami”),

Ma konto 800 „Kapitał zakładowy”.