Reforma Państwowej Inspekcji Pracy uchwalona przez Sejm

11 marca 2026 r. Sejm uchwalił nowelizację ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Nowe przepisy mają umożliwić inspektorom administracyjne przekształcanie fikcyjnych kontraktów B2B i zleceń w etaty, a pracodawcom – uzyskanie interpretacji indywidualnych potwierdzających prawidłowość przyjętej formy zatrudnienia.

reforma pip państwowa inspekcja pracy

Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy

Najważniejszą zmianą jest wzmocnienie kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy. Dzięki reformie inspekcja zyska uprawnienia do zamiany pozornych umów cywilnoprawnych i B2B w umowy o pracę w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z nowelizacją, okręgowy inspektor pracy – w razie stwierdzenia nieprawidłowości – będzie miał możliwość wyboru środka reakcji: od wydania polecenia, poprzez wydanie decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy lub skierowanie powództwa do sądu.

Po decyzji inspektora strony (pracodawca i pracownik) będą mogły zawrzeć umowę o pracę. Jeżeli taka czynność zostanie dokonana i uzyska aprobatę inspektora pracy, postępowanie zostanie zakończone bez potrzeby podejmowania dalszych czynności administracyjnych.

Strony będą mogły też ukształtować łączący je stosunek cywilnoprawny – w zakresie jego treści lub sposobu realizacji – w taki sposób, aby usunąć elementy charakterystyczne dla stosunku pracy oraz wyeliminować zarzuty niezgodności z przepisami prawa pracy. Inspektor pracy zostanie wyposażony w kompetencję do dokonania oceny prawidłowości realizacji wydanego polecenia. W przypadku oceny pozytywnej postępowanie również zostanie zakończone.

Ocena negatywna stanowić będzie podstawę do wszczęcia przez okręgowego inspektora pracy postępowania administracyjnego i albo wydania decyzji ustalającej istnienie stosunku pracy, albo wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy.

Dla pracowników przekształcenie umowy oznacza nabycie pełni uprawnień pracowniczych: prawa do płatnego zwolnienia lekarskiego, urlopu wypoczynkowego, zasiłku macierzyńskiego i okresu wypowiedzenia. Reforma ma też wymiar konkurencyjny – podmioty zatrudniające pracowników na etatach od lat konkurują z firmami obniżającymi koszty przez omijanie przepisów prawa pracy.

Interpretacje indywidualne dla pracodawców

Jednocześnie pracodawcy zyskają dodatkowe narzędzie w postaci możliwości wystąpienia do Państwowej Inspekcji Pracy z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej prawidłowej formy zatrudnienia w konkretnym stanie faktycznym. Rozwiązanie to wzorowane jest na instytucji interpretacji podatkowych wydawanych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.

Interpretacja indywidualna pozwoli pracodawcy uzyskać potwierdzenie, że stosowana forma zatrudnienia jest zgodna z prawem, co ograniczy ryzyko późniejszego kwestionowania umów przez inspektorów.

Zmiany w postępowaniu przed sądem pracy

Nowelizacja wzmacnia nie tylko Państwową Inspekcję Pracy, ale także funkcjonowanie sądów pracy. Zarówno pracownik, jak i pracodawca będą mogli odwołać się od decyzji inspekcji do sądu. W trakcie postępowania sąd będzie mógł udzielić zabezpieczenia, aby prawa pracownika były skutecznie chronione. Pracodawca będzie miał prawo odwołania się od decyzji inspektora w terminie 30 dni. Sprawy mają być rozpatrywane szybko – sąd pracy będzie miał na ich rozstrzygnięcie do 30 dni.

Co ważne, reforma nie zmienia przepisów Kodeksu pracy – wzmacnia jedynie ich egzekwowanie. Obowiązujące przepisy jasno wskazują, że jeżeli praca wykonywana jest pod kierownictwem pracodawcy, w określonym miejscu i czasie, powinna być świadczona w ramach stosunku pracy.

Teraz projekt trafi pod obrady Senatu.

Źródło: Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Oprac. Katarzyna Bogucka

REDAKCJA INFORLEX