Kontrola zwolnienia lekarskiego po nowelizacji – nowe zasady dla pracodawców JST

Od 13 kwietnia 2026 r. obowiązują zmienione przepisy o kontroli zwolnień lekarskich. Nowa ustawa precyzuje uprawnienia pracodawców, definiuje pracę zarobkową na L4 i wprowadza obowiązkowe wzory dokumentów kontrolnych. Oto co musi wiedzieć każdy pracodawca w JST.

kontrola zwolnienia lekarskiego, praca zarobkowa na L4, kontrola L4

Zwolnienia lekarskie oraz ich kontrola po zmianach »

Kiedy pracodawca JST może przeprowadzić kontrolę zwolnienia lekarskiego

Uprawnienia do kontroli zależą od liczby osób zgłoszonych przez pracodawcę do ubezpieczenia chorobowego. Każdy pracodawca może kontrolować sposób wykorzystywania zwolnienia w okresie, za który sam wypłaca wynagrodzenie chorobowe. Jednostki zatrudniające więcej niż 20 ubezpieczonych mają szersze uprawnienia – mogą weryfikować także zwolnienia, za które wypłacają zasiłki chorobowe, opiekuńcze i rehabilitacyjne, również wobec zleceniobiorców. Mniejsi pracodawcy (do 20 ubezpieczonych) nie przeprowadzają kontroli samodzielnie – mogą jedynie wystąpić z wnioskiem do ZUS.

Praca zarobkowa na L4 – co nowe przepisy uznają za naruszenie

Ustawa nowelizująca z 18 grudnia 2025 r. doprecyzowała dwie kluczowe definicje.

• Praca zarobkowa na L4 to każda czynność przynosząca dochód, niezależnie od formy zatrudnienia – umowa o pracę, zlecenie, działalność gospodarcza. Wyjątek stanowią czynności incydentalne wymuszone istotnymi okolicznościami. Ważne: polecenie pracodawcy nie może być uznane za taką okoliczność.
• Aktywność niezgodna z celem zwolnienia obejmuje z kolei wszelkie działania utrudniające lub wydłużające leczenie. Nie dotyczy to zwykłych czynności dnia codziennego ani wspomnianych czynności incydentalnych.

Upoważnienie do kontroli L4 – jakie dokumenty musi mieć kontroler

Kontrolę może przeprowadzić sam pracodawca lub wyznaczona przez niego osoba – pracownik albo podmiot zewnętrzny. Kontroler musi posiadać dwa dokumenty: imienne upoważnienie do kontroli L4 według wzoru z rozporządzenia MRPiPS z 8 kwietnia 2026 r. oraz dokument tożsamości. Oba należy okazać pracownikowi przed rozpoczęciem kontroli.

Jeśli kontrolę zlecono firmie zewnętrznej, pracodawca musi zawrzeć z nią umowę powierzenia danych osobowych. Odpowiedzialność administratora danych pozostaje po stronie pracodawcy – bez względu na to, kto faktycznie przeprowadził kontrolę. Po zakończeniu kontroli sporządza się protokół według obowiązującego wzoru. Pracownik ma 7 dni na zakwestionowanie ustaleń – zastrzeżenia rozpatruje ZUS.

Oprac. Agata Wróbel

na podstawie artykułu "Nowe zasady dotyczące kontrolowania zwolnień lekarskich" Anny Gnioskiej