orzeczenie

Nawet ciężka choroba nie zawsze daje prawo do renty w drodze wyjątku

Renta z tytułu niezdolności do pracy może być przyznana w drodze wyjątku jedynie wtedy, gdy wnioskodawca nie ma perspektyw na uzyskanie tego świadczenia na zasadach ogólnych – orzekł NSA.

Sprawa rozpoczęła się od złożenia do ZUS wniosku o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Wnioskodawca został uznany przez lekarza orzecznika ZUS za osobę całkowicie niezdolną do pracy, jednak udowodnił jedynie niespełna trzy lata i dziewięć miesięcy okresów składkowych i nieskładkowych. Zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach z FUS osoba, która ukończyła 30 lat, musi wykazać co najmniej 5 lat takich okresów. Mężczyzna nie miał więc szans na uzyskanie renty. Krótki staż ubezpieczeniowy tłumaczył wieloletnimi problemami zdrowotnymi. Wskazywał, że niespełna dwa lata wcześniej zdiagnozowano u niego schizofrenię, co praktycznie wykluczyło możliwość podjęcia pracy. Wskazał również, że utrzymuje się jedynie z zasiłków socjalnych oraz z pomocy ciotki.

Mimo tych argumentów prezes ZUS odmówił przyznania renty, wskazując, że zgodnie z art. 83 ustawy emerytalnej świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane jeśli ubiegający się o nie spełni wszystkie wymienione w przepisie przesłanki łącznie.

Zdaniem ZUS wnioskodawca nie wykazał szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły mu spełnienie warunków uzyskania renty w zwykłym trybie. Ponadto dysponuje środkami utrzymania w postaci zasiłku i wsparcia osoby bliskiej. Z tego powodu odmówiono przyznania renty w drodze wyjątku.

Decyzję odmowną uchylił warszawski wojewódzki sąd administracyjny, który nakazał organowi ZUS ponownie rozpatrzyć wniosek. WSA wskazał, że prezes ZUS nie przeprowadził wszechstronnej oceny materiału dowodowego pod kątem ustalenia, czy skarżący nie nabył prawa do świadczenia w zwykłym trybie z powodu szczególnych okoliczności.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy prezes ZUS wezwał wnioskodawcę do przedłożenia dokumentacji medycznej oraz uzupełnienia wniosku. Po uzyskaniu nowych dokumentów ponownie wydał decyzję odmawiającą przyznania renty w drodze wyjątku. Tym razem skarga wnioskodawcy do WSA nie została uwzględniona, a decyzję utrzymano. Również skarga kasacyjna nie odniosła skutku – NSA oddalił ją. Renty ostatecznie nie przyznano.

– W skardze sformułowano zarzut, że doszło do nieuprawnionego utożsamienia instytucji renty w drodze wyjątku z sytuacją całkowitej i trwałej eliminacji z rynku pracy skarżącego. Należy jednak mieć na uwadze, że w orzecznictwie NSA przyjmuje się, iż świadczenie to może być przyznane zasadniczo tylko wtedy, gdy rzeczywiście nie ma perspektyw, by dana osoba mogła w przyszłości spełnić warunki uzyskania renty w zwykłym trybie. Ponadto korzystanie z pomocy społecznej nie wyklucza uznania sytuacji wnioskodawcy za szczególną. Jednak w tej sprawie sąd I instancji prawidłowo wykazał, że taka przesłanka nie zachodzi. Skarga kasacyjna nie mogła więc być uznana za zasadną – powiedział sędzia sprawozdawca Tadeusz Kiełkowski. ©℗

orzecznictwo

Michał Culepa