Komentarze

Agata Tomaszewska

Koordynator projektu "Podwyższenie jakości realizacji zadań publicznych przez fundacje korporacyjne w Polsce" w Forum Darczyńców

Anna Romaniecka-Mankiewicz

Prezes Fundacji Leroy Merlin

Krzysztof Kaczmar

Prezes Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowym

Katarzyna Michalska-Miszczyk

Prezes zarządu Fundacji Tesco Dzieciom

Agnieszka Palka

Koordynator ds. projektów w Fundacji EY

Katarzyna Górniak-Łojek

Członek zarządu Fundacji CEMEX

W Polsce istnieje ponad 100 fundacji, których założycielami są firmy - czytamy w raporcie "Fundacje korporacyjne w Polsce", przygotowanym przez Forum Darczyńców w 2012 roku. Wzrost liczby fundacji odnotowano w latach 2004-2010. Ponad połowa ma siedzibę na Mazowszu. Sporo tego typu organizacji zarejestrowanych jest w Małopolsce, Wielkopolsce i na Śląsku. W województwach łódzkim, lubuskim czy podlaskim nie odnotowano natomiast żadnej fundacji. Autorzy raportu zaznaczają, że liczba faktycznie działających w Polsce fundacji jest prawdopodobnie mniejsza niż wskazują dane. Większość fundacji została założona przez jedną firmę. W 15 proc. zbadanych fundacji wśród założycieli są też osoby indywidualne ściśle związane z firmą lub firmami. Na zakładanie organizacji najczęściej decydują się firmy z branży finansów, bankowości i ubezpieczeń (36 proc.). Sporo fundacji (15 proc.) powstało też w branży medialnej i wydawniczej. Fundacje korporacyjne to domena dużych firm, zatrudniających ponad 250 osób. Fundator w postaci średniego, małego lub mikroprzedsiębiorstwa jest znacznie rzadziej spotykany. 76 proc. fundacji ma zasięg ogólnopolski. Co dziesiąta organizacja deklaruje, że działa na skalę międzynarodową. Większość fundacji angażuje się w działania na rzecz ochrony zdrowia, pomocy osobom niepełnosprawnym oraz edukacji i wychowania. Badanie Forum Darczyńców pokazało również, że jest jeszcze wiele obszarów wymagających standaryzacji, a fundacje korporacyjne są bardzo zróżnicowane.

- Mamy wiele dojrzałych, rozwiniętych organizacji, ale są też takie, które wciąż są na etapie kształtowania własnej tożsamości, formułowania celów i strategii. Ważną kwestią jest badanie potrzeb i efektywności działań, planowania na podstawie pożądanych rezultatów i długofalowego wpływu fundacji na problemy, do rozwiązywania których zostały powoływane. Zarządzanie fundacją korporacyjną to poważne wyzwanie, które wymaga różnorodnego wsparcia. Standardy na pewno są w tym procesie pomocne, służą samoregulacji sektora. Ich brak może prowadzić do działań podejmowanych na podstawie intuicji, która mimo dobrych intencji, w przypadku instytucji może być zawodna - argumentuje Agata Tomaszewska z Forum Darczyńców, koordynatorka projektu "Podwyższenie jakości realizacji zadań publicznych przez fundacje korporacyjne w Polsce", współfinansowanego ze środków unijnych.

Wypracowanie standardów

Projekt Forum Darczyńców jest adresowany do zarządów i pracowników fundacji korporacyjnych w Polsce. Wypracowanie standardów ma pomóc w zwiększeniu efektywności działań fundacji korporacyjnych, a także zintegrowaniu środowiska i zachęcenia go do podejmowania wspólnych inicjatyw. Realizatorom projektu zależy również, aby budować pozytywny wizerunek fundacji w społeczeństwie i zwiększać zaufanie do tej grupy organizacji pozarządowych. Fundacje same zgłaszają, że potrzebują wsparcia w zakresie zarządzania organizacją, udzielania grantów i prowadzenia własnych programów.

- Nowoczesna filantropia biznesu to coś więcej niż samo pomaganie czy wspieranie. Dziś coraz powszechniejsze staje sie podejście do filantropii jak do inwestycji, w której przemyślana strategia ma zapewnić skuteczność działania. Od samych działań ważniejsza staje się zmiana, którą działania przynoszą - tłumaczy Agata Tomaszewska. Dodaje, że polska filantropia korporacyjna jeszcze się rozwija, co odzwierciedla ranking "Liderów Filantropii", prowadzony przez Forum Darczyńców od 2007 roku.

- Firmy, które znalazły się wśród uczestników konkursu w 2013 roku, przekazały w roku 2012 łącznie rekordową w historii siedmiu lat konkursu sumę 130 825 731 zł. Co ważniejsze, na wysokim poziomie są wyniki kategorii procentowej: średni udział darowizn w dochodach firmy przed opodatkowaniem w pierwszej dziesiątce konkursu w kategorii procentowej wynosi 2,67 proc. - wylicza Agata Tomaszewska, podkreślając, że statystyki pokazują trwałą tendencję wzrostową kwot, jakie najhojniejsze firmy przekazują w ramach darowizn na cele społeczne. - Można ubolewać, że grono tych firm jest w Polsce wciąż bardzo wąskie. Liczymy jednak na to, że firmy stopniowo będą się od siebie nawzajem uczyły zaangażowania społecznego - mówi przedstawicielka Forum Darczyńców.

Dlaczego warto?

- Sprawne zarządzanie projektami oraz dostęp do zasobów fundatora czyni z fundacji korporacyjnych wysoce efektywne organizacje. Poza pieniędzmi bowiem, fundacje korporacyjne dzielą się z otoczeniem wysokimi kompetencjami wywiedzionymi ze środowiska biznesu. Z kolei dla firmy, która fundację powołała, jest to sposób na systemowe działania społeczne - mówi Anna Romaniecka-Mankiewicz, prezes Fundacji Leroy Merlin, która działa na rzecz społeczności lokalnych.

Jak podkreśla Krzysztof Kaczmar, prezes Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowym, powołanie fundacji pomaga w uporządkowany, kompleksowy i dużo bardziej efektywny sposób realizować programy społeczne, a w perspektywie długofalowej wspiera obszary biznesowe firmy. - Fundacja korporacyjna pomaga także trwale zaangażować pracowników w sprawy społeczne, co kształtuje ich silniejszą identyfikację z firmą oraz zwiększa atrakcyjność przedsiębiorstwa jako pracodawcy. To w końcu łatwiejsza komunikacja o działaniach społecznych, co z kolei wpływa na budowę pozytywnego wizerunku firmy na zewnątrz oraz polepsza ocenę jej zaangażowania społecznego - wylicza zalety takiego rozwiązania Krzysztof Kaczmar.

Zdaniem Katarzyny Michalskiej-Miszczyk, prezesa zarządu Fundacji Tesco Dzieciom, założenie fundacji jest świetnym rozwiązaniem dla firm, które mają długoterminowe plany i ambicje działań dobroczynnych. Taki krok sprawia też, że tworzy się bardzo dobry klimat dla wolontariatu pracowniczego. - Nasza fundacja powstała jako kolejny krok firmy, na drodze realizacji strategii społecznej odpowiedzialności. Jest "narzędziem" do profesjonalnego i ustrukturyzowanego działania w obszarze filantropii - mówi Katarzyna Michalska-Miszczyk, tłumacząc, że firma, ze względu na swój biznesowy charakter, nie jest "idealnym" podmiotem do dobroczynności na dużą skalę, ze względu na kwestie prawne, jak też organizacyjne. - Fundacja w tym zakresie może więcej - na czym korzystają nie tylko jej beneficjenci, lecz także szersze grono interesariuszy - podkreśla prezes zarządu Fundacji Tesco Dzieciom. Aktywności podejmowane przez fundację jednoczą pracowników firmy, którzy np. uczestniczą w biegach charytatywnych i innych wydarzeniach na rzecz dzieci.

- Konkursy grantowe pozwoliły nam usystematyzować współpracę z podmiotami społecznymi. Jasne i przejrzyste zasady dają organizacjom, które chcą zrealizować projekt, równe szanse w ubieganiu się o wsparcie finansowe. Poprzez wytyczenie kierunków i ram działalności społecznej pokazujemy również pracownikom CEMEX, w jaki sposób mogą osobiście zaangażować się w lokalne inicjatywy prospołeczne - tak o zaletach prowadzenia fundacji korporacyjnej opowiada z kolei Katarzyna Górniak-Łojek, członek zarządu Fundacji CEMEX Budujemy przyszłość, która realizuje swoje cele poprzez wolontariat pracowniczy i programy grantowe.

Największe wyzwania

Jak zauważają Katarzyna Michalska-Miszczyk oraz Krzysztof Kaczmar, fundacje korporacyjne są organizacjami, które działają na granicy dwóch rzeczywistości - z jednej strony jest świat biznesu, a z drugiej - trzeci sektor. - Wyzwaniem dla fundacji jest więc dostosowanie swoich działań do wymagań i potrzeb zarówno środowiska biznesowego, jak i pozarządowego - podkreśla Katarzyna Michalska-Miszczyk. Dotyczy to rozmaitych aspektów: od prawnych przez realizację celów statutowych po funkcjonowanie administracyjne i komunikację.

- Największym wyzwaniem, przed jakim stoją fundacje, jest znalezienie odpowiednio zmotywowanych i chętnych do działania ludzi, którzy wolontariacko włączą się w realizację celów. Uważamy, że kluczem do sukcesu jest otoczenie się takimi właśnie osobami - uważa natomiast Katarzyna Górniak-Łojek. Zgadza się z tym z Agnieszka Palka, koordynator ds. projektów w Fundacji EY, wspierającej rodzicielstwo zastępcze, i tłumaczy, że opinia publiczna ma ograniczone zaufanie do wszelkich fundacji z powodu doniesień medialnych o możliwości defraudacji pieniędzy. Słowo "korporacyjne" w zestawieniu ze słowem "fundacja" może jeszcze bardziej potęgować nieufność, bo pojawia się wątpliwość, czy za filantropią nie stoją prywatne interesy.

- Tymczasem fundacje korporacyjne, dbając o swoją transparentność, podejmują się częściej sprawozdawczości niż inne organizacje z sektora non profit - podkreśla Agnieszka Palka.

Co można poprawić?

Zdaniem prezesa Fundacji Tesco Dzieciom, opracowanie dokumentów wskazujących standardy działania byłoby dużym ułatwieniem dla fundacji korporacyjnych. - Dobrym rozwiązaniem byłoby również wprowadzenie rozwiązań prawnych, przypisanych specjalnie organizacjom pozarządowym powołanym przez podmioty biznesowe, jak to ma miejsce u naszych zachodnich sąsiadów. Jednoznacznie uregulowałoby to wiele zasad dotyczących działań fundacji korporacyjnych, które są obecnie przedmiotem szerokiej dyskusji społecznej i sporów - chociażby kwestii związanych z korzystaniem ze środków publicznych czy grantów unijnych - argumentuje.

Katarzyna Górniak-Łojek również uważa, że wypracowanie standardów jest bardzo istotne - pozwala na większą profesjonalizację, lepsze zarządzanie budżetem, większą przejrzystość działań, a także stanowi bazę do budowy bardziej zaawansowanych narzędzi.

- Standardy działania fundacji korporacyjnych są potrzebne, choćby w kwestii finansowania takich organizacji. Część fundatorów nie rozumie idei działania fundacji korporacyjnej, pozostawiając taką organizację samą sobie, bez żadnego wsparcia, żeby po prostu funkcjonowała - tłumaczy prezes Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowym, która działa w obszarze: edukacji finansowej, ochrony dziedzictwa kulturowego oraz wolontariatu pracowniczego.

Według Agnieszki Palki z Fundacji EY, w usprawnieniu funkcjonowania fundacji mogłaby pomóc platforma dla organizacji, które mają podobną działalność lub tych samych beneficjentów. - Taka wymiana informacji dotycząca obdarowanych pozwoliłaby lepiej dostosować do nich ofertę pomocową oraz uniknąć dublowania wsparcia tej samej propozycji grantodawczej - tłumaczy.

Jak założyć fundację? - zobacz ramkę.

Jak założyć fundację?

- Fundacje korporacyjne są jednym z narządzi do prowadzenia filantropii przez firmy. To, czy firma ma własną fundację, nie jest najważniejsze. Ważniejsze jest, jaki realnie wpływ przynosi jej zaangażowanie społeczne. Fundacje na pewno jednak pomagają w planowaniu i konsekwentnym oraz profesjonalnym działaniu - ocenia Agata Tomaszewska.

Przedstawiciele Forum Darczyńców radzą, by firmy, które rozważają założenie fundacji, przede wszystkim zastanowiły się, co i dlaczego chcą robić, jaka będzie misja, cele i wizja organizacji. Eksperci podkreślają, że fundację nie jest trudno założyć, nie ma tu bowiem barier prawnych, zawiłych przepisów i wyśrubowanych warunków do spełnienia. - Każdy, kto powołuje fundację, musi mieć jednak świadomość, że jest to przedsięwzięcie przewidziane na wiele lat, wymagające nakładów finansowych ze strony fundatora oraz dobrych pomysłów, których mogą dostarczyć profesjonaliści. Firma powinna więc otworzyć się na ekspertów i praktyków z wybranego obszaru, którzy pomogą w diagnozie potrzeb oraz wytyczaniu celów - radzi Agata Tomaszewska. Sugeruje również, by otworzyć się na innych, czerpać z doświadczeń działających już na rynku fundacji i uczyć się od najlepszych. Wiedzę na temat zakładania fundacji, zarządzania nimi i prowadzenia aktywnych działań można także zdobyć podczas seminariów organizowanych przez Forum Darczyńców. Udział w nich jest bezpłatny. Szczegóły dotyczące tematów i terminów dostępne są stronie projektu: www.forumdarczyncow.pl.

- Uczestnictwo w projekcie Forum Darczyńców jest wielkim wsparciem dla tak młodych fundacji, jak nasza. To też świetna mapa drogowa dla firm, które mają w planach stworzenie własnej fundacji - ocenia Anna Romaniecka-Mankiewicz.

Katarzyna Michalska-Miszczyk przestrzega, by decyzja o założeniu fundacji korporacyjnej była bardzo dobrze przemyślana. - Jest to nie tyle kwestia dotycząca powstania nowej organizacji, ile przede wszystkim złożenie obietnicy społecznej. Każdy fundator powinien o tym pamiętać - zaznacza prezes Fundacji Tesco Dzieciom.

Jak podkreśla Agnieszka Palka, warto poszukać obszarów, które będą akceptowalne w takim samym stopniu przez fundatora oraz jego pracowników.

- Następnym krokiem powinno być zbadanie, czy dany temat i beneficjenci nie mają już wsparcia z istniejącej organizacji pozarządowej - sugeruje przedstawicielka Fundacji EY.

Katarzyna Klimek-Michno

Dziennikarka "Dziennika Polskiego", specjalizuje się w tematyce zarządzania zasobami ludzkimi i rynku pracy, współpracuje z "Personelem i Zarządzaniem"

katarzyna.klimek.michno@gmail.com