Granica między obowiązkiem pracy a prawem do bezpieczeństwa. Kiedy pracownik może odmówić pracy

Obowiązkiem prawnym każdego pracownika jest wykonywanie pracy w ramach czasu pracy. Wyjątek stanowi sytuacja, w której warunki pracy nie odpowiadają przepisom bhp i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia pracownika. W takim przypadku pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy po uprzednim zawiadomieniu przełożonego. Trudność polega na możliwości odmiennej oceny pracownika i pracodawcy co do tego, czy warunki pracy rzeczywiście są niebezpieczne, co w praktyce może utrudniać pracownikowi skorzystanie z przysługującego mu uprawnienia.

Obowiązek świadczenia pracy

Z definicji stosunku pracy wynika jednoznacznie, że obowiązkiem prawnym każdego pracownika jest wykonywanie pracy dobrowolnie podporządkowanej w miejscu i czasie wskazanym przez pracodawcę, pod jego kierownictwem, a obowiązkiem pracodawcy zatrudnianie pracownika za wynagrodzeniem. Z oczywistych względów definicja stosunku pracy nie zawiera wszystkich obowiązków oraz uprawnień stron – również tych o charakterze absolutnie podstawowym. Należy bowiem pamiętać, że obowiązkiem prawnym pracownika jest co do zasady wykonywanie pracy, jednak w warunkach zapewniających właściwy poziom bezpieczeństwa i higieny jej wykonywania.

Obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy jest wiążący dla – niezależnie od liczby zatrudnionych pracowników, formy organizacyjno-prawnej czy branży, w której zakład funkcjonuje. Oznacza to, że bezpieczne warunki należy zapewnić zarówno pracownikom zatrudnionym w biurowych warunkach środowiska pracy, w ramach pracy zdalnej, pracownikom, którzy świadczą pracę na otwartej przestrzeni, jak i tym, którzy wykonują prace szczególnie niebezpieczne. Należy oczywiście pamiętać, że inny jest zakres obowiązków z zakresu technicznego bezpieczeństwa pracy w przypadku poszczególnych rodzajów prac – trudno oczekiwać, aby w przypadku organizacji pracy zdalnej pracodawca musiał podejmować takie same środki organizacyjne oraz nadzorcze, jak w przypadku wspomnianych prac szczególnie niebezpiecznych.