Poprawki do prawa oświatowego przyjęte. Co zmieni się w szkołach od 2026 i 2028 roku
Komisja Edukacji i Nauki przyjęła wszystkie 15 poprawek KO do nowelizacji prawa oświatowego i odrzuciła wnioski o odrzucenie projektu. Ustawa trafi teraz pod głosowanie w III czytaniu – większość przepisów ma wejść w życie 1 września 2026 r., a instytucja rzecznika praw uczniowskich stanie się obowiązkowa dopiero od 2028 r.
Nowelizacja prawa oświatowego: co wejdzie w życie 1 września 2026 r.
Większość przepisów znowelizowanej ustawy ma zacząć obowiązywać z początkiem roku szkolnego 2026/2027. Od tego dnia opiekunowie samorządu uczniowskiego będą powoływani według nowych zasad wynikających ze znowelizowanego art. 85 Prawa oświatowego – w szkołach, w których przed 1 września 2026 r. nie wybrano jeszcze opiekuna, wyboru należy dokonać do 31 października 2026 r.
Komisja przyjęła też poprawkę rezygnującą z obowiązku tworzenia rad szkół w placówkach niepublicznych oraz w szkołach publicznych prowadzonych przez podmioty inne niż jednostki samorządu terytorialnego lub osoby fizyczne. To powrót do stanu obecnego – projekt rządowy przewidywał w tym zakresie obowiązkowość, której komisja nie zaakceptowała. W placówkach bez rady szkoły uprawnienia odwoławcze przysługujące radzie będzie wykonywał organ wskazany w statucie.
Od 1 września 2026 r. wejdą w życie również przepisy zmieniające procedurę karania uczniów. Na wniosek związków zawodowych i dyrektorów szkół komisja przyjęła poprawkę zastępującą pojęcie „decyzji administracyjnej" pojęciem „rozstrzygnięcia" – z wyjątkiem najpoważniejszych kar, czyli skreślenia z listy uczniów i przeniesienia do innej szkoły (art. 42c ust. 3 pkt 4 i 5), gdzie forma decyzji zostaje zachowana. Zmiana obejmuje też zasady biegu terminu odwoławczego – liczyć się będzie od „otrzymania rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem", nie od doręczenia decyzji. Dane osobowe ucznia związane z karą będą usuwane z dokumentacji po roku od uprawomocnienia rozstrzygnięcia, najpóźniej z dniem ukończenia szkoły.
Rzecznik praw uczniowskich – obowiązkowy od 2028 roku, fakultatywny wcześniej
Kluczową zmianę wprowadza blok poprawek dotyczących instytucji rzecznika praw uczniowskich. Komisja Edukacji i Nauki przyjęła, że tworzenie stanowiska szkolnego rzecznika praw uczniowskich stanie się obowiązkowe dopiero od 1 września 2028 r. – równolegle z obowiązkowym tworzeniem rad szkół. Wcześniejszy termin, przewidziany w projekcie rządowym, był niemożliwy do dotrzymania z uwagi na brak uregulowania dodatku funkcyjnego dla tej funkcji.
W okresie od 1 września 2026 r. do 31 sierpnia 2028 r. szkoły i placówki będą mogły – ale nie musiały – powołać szkolnego rzecznika praw uczniowskich. Decyzję w tej sprawie określi statut szkoły lub placówki. Z dniem 1 września 2028 r. dotychczasowi opiekunowie samorządu uczniowskiego staną się szkolnymi rzecznikami z mocy prawa. W szkołach, w których funkcję opiekuna pełni dyrektor lub nauczyciel na stanowisku kierowniczym, rzecznika wyłoni się do 31 października 2028 r.
Komisja Edukacji i Nauki uregulowała też właściwość rzeczników wszystkich szczebli
Przyjęte poprawki precyzują właściwość rzeczników praw uczniowskich na każdym szczeblu – szkolnym, gminnym lub powiatowym, wojewódzkim i krajowym. Zmiany w art. 42d, 42l, 42o, 42p, 42q i 42r Prawa oświatowego jednoznacznie wskazują, że wnioski i skargi mogą być składane w interesie publicznym, indywidualnym lub na rzecz osoby trzeciej za jej zgodą. Dodano też przepis umożliwiający złożenie skargi bezpośrednio do Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich z pominięciem rzecznika wojewódzkiego – przy spełnieniu warunków wskazanych we wniosku.
Wśród poprawek redakcyjnych komisja przyjęła m.in. zmianę wymogu językowego dla kandydatów na dyrektorów szkół. Projekt będzie wprost wskazywał poziom B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego Rady Europy jako próg znajomości języka obcego nowożytnego. Komisja przyjęła też poprawkę zmieniającą przesłankę odwołania Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich za nieprzedłożenie rocznego sprawozdania z obligatoryjnej na fakultatywną – decyzja będzie należeć do ministra właściwego do spraw oświaty.
Ustawa ma wejść w życie co do zasady 1 września 2026 r. Przepisy dotyczące szkolnego rzecznika praw uczniowskich zaczną obowiązywać 1 września 2028 r., a w przypadku szkół, które dobrowolnie powołają rzecznika wcześniej – od dnia 1 września 2026 r.
Link do przebiegu procesu legislacyjnego »
Oprac. Agata Wróbel
POTRZEBUJESZ POMOCY?