W czasie upałów pracodawcy mają dodatkowe obowiązki wobec pracowników

W okresie letnim podczas upałów pracodawcy mają obowiązek zadbać m.in. o wodę do picia, odpowiednią odzież i obuwie ochronne oraz posiłki profilaktyczne dla pracowników. Nieprzestrzeganie tych obowiązków jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika, zagrożonym grzywną, która od 8 lipca 2026 r. w wyniku nowelizacji przepisów wzrasta z kwot od 1000 zł do 30 000 zł do kwot od 2000 zł do 60 000 zł.

Pierwszy upał w Polsce już niebawem? Synoptycy wskazują datę

Pracodawca musi pamiętać, że w okresie letnim wykonywanie niektórych prac może okazać się niebezpieczne dla zdrowia lub życia pracowników. Letnie, upalne, często burzowe warunki pogodowe powodują, że zwiększa się zagrożenie udarem cieplnym, poparzeniami słonecznymi czy odwodnieniem pracownika (udar cieplny i wyczerpanie cieplne albo ich następstwa znajdują się w wykazie chorób zawodowych wywołanych działaniem wysokich temperatur otoczenia).

Jeśli warunki pracy, w tym temperatura, stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika, np. praca w nasłonecznionym lub pozbawionym możliwości otwierania okien pomieszczeniu bez klimatyzacji, w którym panuje bardzo wysoka temperatura, ma on prawo powstrzymać się od wykonywania pracy i zawiadomić o tym niezwłocznie przełożonego.

Wobec tego pracodawcy mają obowiązek zapewnić jak najbardziej optymalne warunki pracy w okresie upałów.

Napoje profilaktyczne

Pracodawca zapewnia napoje pracownikom zatrudnionym m.in.:

• w warunkach gorącego mikroklimatu, charakteryzującego się wartością wskaźnika obciążenia termicznego (WBGT) powyżej 25°C,
• przy pracach na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia powyżej 25°C,
• przy pracach związanych z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet - niezależnie od temperatury i pory roku,
• na stanowiskach pracy, na których temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28°C.

Pracodawca dostarcza pracownikom napoje w ilości zaspokajającej potrzeby pracowników, odpowiednio zimne lub gorące, w zależności od warunków wykonywania pracy, a w przypadku pracowników pracujących w warunkach gorącego mikroklimatu, charakteryzującego się wartością wskaźnika obciążenia termicznego (WBGT) powyżej 25°C - napoje wzbogacone w sole mineralne i witaminy.

Przepisy nie określają konkretnie, w jakiej ilości mają być wydawane napoje, muszą one jednak być dostępne dla pracowników w ciągu całej zmiany roboczej.

Odzież ochronna

Odzież ochronna, również latem, ma za zadanie chronić zdrowie i życie pracownika przed szkodliwym działaniem czynników środowiska pracy. Do takich czynników należą m.in. promieniowanie UV, zbyt wysoka temperatura, opady. Zatem pracownik musi zostać nieodpłatnie wyposażony przez pracodawcę w odpowiednią odzież ochronną, np. lekką koszulę z długim rękawem, przeciwsłoneczne nakrycie głowy czy odpowiednie obuwie. Odzież i obuwie ochronne powinny być zawsze prawidłowo dobrane, z uwzględnieniem rozmiaru ciała indywidualnych użytkowników, a także spełniać wymagania określone w Polskich Normach (art. 237^[6] § 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy; dalej: k.p.).

Dostosowana do temperatury organizacja pracy

Stanowiska pracy znajdujące się na zewnątrz pomieszczeń powinny być tak usytuowane i zorganizowane, aby pracownicy byli chronieni przed zagrożeniami związanymi w szczególności z warunkami atmosferycznymi, w tym przed intensywnymi, letnimi opadami, zbyt wysoką temperaturą, silnym wiatrem, wyładowaniami atmosferycznymi itp.

Ekspozycja na promieniowanie słoneczne może powodować uszkodzenia skóry, w tym oparzenia słoneczne, pęcherze, a także może zwiększać ryzyko raka i innych chorób skóry. W celu uniknięcia niepotrzebnego narażenia należy zadbać, aby pracownicy:

• nosili koszule z długimi rękawami lub używali filtrów ochronnych,
• nosili nakrycia głowy,
• mieli częste przerwy na odpoczynek,
• mieli możliwość odpoczynku w cieniu,
• wykonywali swoje obowiązki w chłodniejszych porach dnia,
• wykonywali pracę w godzinach, w których narażenie na promieniowanie słoneczne jest mniejsze (mieli skrócony czas pracy, mogli korzystać z rotacji na stanowiskach pracy, mieli dodatkowe przerwy, aby umożliwić im ochłodzenie się, co jednak nie może powodować obniżenia wynagrodzenia tych osób).

Temperatura w pracy

Przepisy nie określają maksymalnej dopuszczalnej temperatury w miejscu pracy. Nie zwalnia to jednak pracodawcy z obowiązku zapewnienia odpowiednich warunków pracy, w tym komfortu termicznego. W przypadku wysokich temperatur powinien on stosować środki ograniczające ich negatywne skutki, takie jak urządzenia chłodzące (np. wentylatory, klimatyzatory czy dmuchawy) oraz zabezpieczenia przed nadmiernym nasłonecznieniem, np. rolety, żaluzje lub zasłony.

Klimatyzacja może być pomocna w zachowaniu odpowiedniej temperatury, jednak należy pamiętać, by nie powodowała:

• przeciągów ani wyziębienia pomieszczeń pracy - zimny strumień powietrza nie powinien być kierowany bezpośrednio na stanowisko pracy,
• nadmiernego hałasu oraz drgań.

Nie można zapominać o używaniu i utrzymywaniu urządzeń wentylacyjnych oraz klimatyzacyjnych w pomieszczeniach pracy w stałej sprawności i czystości. Ponadto klimatyzacja nie może obniżać temperatury poniżej określonych w przepisach norm. W pomieszczeniach pracy, gdzie wykonywana jest lekka praca fizyczna oraz pomieszczeniach biurowych, temperatura powietrza nie powinna być niższa niż 18°C. W pozostałych pomieszczeniach pracy należy zapewnić temperaturę adekwatną do rodzaju wykonywanej pracy, jednak nie mniej niż 14°C.

Magdalena Sybilska-Bonicka

specjalista z zakresu prawa pracy, prawnik, redaktor MONITORA prawa pracy i ubezpieczeń, wieloletni praktyk, trener biznesu i były wykładowca akademicki z zakresu prawa pracy