Bionika w zarządzaniu

http://www.ionewmanagement.ch

Nauki przyrodnicze mogą w zadziwiającym stopniu dopomóc w zarządzaniu firmą - pisze Martin Pfiffner w grudniowym (z 2006 roku) numerze szwajcarskiego miesięcznika „IO New Management”. Historię ludzkości cechuje coraz większa złożoność, a ta z kolei rodzi coraz większą efektywność. Wyższe kompetencje, jak podkreślają biolodzy, wyrastają z większej złożoności. Przeto również zarządzanie nie będzie w przyszłości prostsze, lecz raczej coraz trudniejsze i bardziej złożone. Przyszły menedżer będzie musiał zarządzać bardziej skomplikowanymi i nieprzejrzystymi systemami niż dotychczas. W tej mierze nauki przyrodnicze otwierają przed nim płodne pole doświadczeń. Dla kogoś, kto jest zainteresowany nie tylko krótkoterminową maksymalizacją zysków czy zwykłym przetrwaniem firmy, lecz jej długofalową żywotnością, bliższe przyjrzenie się temu tematowi może być bardzo opłacalne.

Złożoność da się przezwyciężyć tylko złożonością. Zasada ta jest dla menedżera równie ważna jak prawo grawitacji Newtona dla fizyka - choć tak prosta do zrozumienia jak spadające jabłko, decyduje o sukcesie lub niepowodzeniu w skomplikowanym świecie gospodarki. Prawo „koniecznej złożoności”, znane jako „prawo Ashby''ego” odkrył pionier cybernetyki Ross Ashby. Głosi ono, że efektywny system kontrolujący musi być tak samo złożony jak system podlegający kontroli. Inaczej mówiąc, przedsiębiorstwo, aby móc kontrolować i zarządzać złożonym i różnorodnym otoczeniem, samo musi stawać się złożone i różnorodne.

Od czasu narodzin cybernetyki w latach 50. naukowcy i badacze zajmowali się badaniem powiązań i zależności całościowych organizmów w aspekcie zarządzania złożonymi systemami. Zamiast analizować, obserwowali żywe organizmy, ucząc się od nich rozwiązywania złożonych zadań, a przy tym opanowywania własnej, wewnętrznej złożoności. Doprowadziło to do powstania bioniki, nauki zajmującej się wykorzystywaniem procesów biologicznych w technice i budowie urządzeń technicznych na wzór organizmów żywych.