Normalizacja to nadawanie znaczenia konkretnym wynikom pomiaru. Podstawą interpretacji indywidualnego wyniku jest określenie, jak osoba badana wypada na tle innych, należących do konkretnej grupy odniesienia. Aby dokonać takiej interpretacji, musimy wiedzieć, jakie wyniki uzyskują inne osoby z danej grupy, badane tą właśnie metodą. Dane te stanowią podstawę opracowania norm pozwalających stwierdzić, czy wynik uzyskany przez osobę badaną jest wynikiem wysokim, przeciętnym czy też niskim.

Znaczenie norm w diagnozie

Czym jest normalizacja wyników pomiaru w praktyce? Aby zilustrować znaczenie norm w diagnozie, przyjrzyjmy się przykładowym wynikom badania, w którym brało udział pięciu kandydatów do pracy na stanowisku kierownika projektu. W procesie selekcji każdy z kandydatów wypełnił test wiedzy praktycznej z zakresu trzech kompetencji: planowania, organizowania i kontrolowania. Wyniki surowe (liczba odpowiedzi zgodnych z kluczem) uzyskane przez osoby badane zawiera tabela 1.

Jakie wnioski możemy wyciągnąć na podstawie zaprezentowanych wyników? Każdą z kompetencji badano za pomocą różnej liczby pytań, dlatego liczba punktów uzyskanych dla badanych kompetencji nie jest porównywalna. Można ewentualnie porównać odsetek poprawnych odpowiedzi na pytania testujące poszczególne kompetencje. Możliwe jest również opracowanie rankingu kandydatów w zakresie każdej z badanych kompetencji z osobna. Ale czy potrafimy na podstawie tych wyników wskazać kandydata, który sprawdzi się w roli kierownika projektu, zakładając, że posiadanie tych trzech kompetencji na wysokim poziomie zapewni osobie powodzenie na tym stanowisku? Odpowiedź brzmi: nie. Brakuje nam bowiem informacji o tym, jakie wyniki wskazują na wysoki poziom wiedzy praktycznej z zakresu badanych kompetencji. Potrzebujemy zatem norm dla zastosowanego w selekcji testu, które pozwolą na odniesienie każdego z uzyskanych wyników do "typowego" wyniku uzyskiwanego przez osoby wypełniające test. Zgodnie z ideą normalizacji surowe wyniki badania (np. suma uzyskanych punktów - poprawnych odpowiedzi) są przeliczane zgodnie z tabelą norm i przedstawione na skalach standardowych po to, aby umożliwić ich interpretację oraz porównywanie wyników uzyskanych w różnych testach.