Za wypłatę podwyżek w służbie zdrowia odpowiadają szpitale i NFZ

Wojewódzki Specjalistyczny Szpital im. L. Rydygiera w Krakowie domagał się od Małopolskiego Oddziału NFZ zapłaty kwoty ponad 5 mln zł z tytułu wypłat wynagrodzeń z tzw. ustawy 203. Kasa chorych 31 grudnia 1999 r. zawarła ze szpitalem umowę, która dotyczyła zakresu finansowania tej jednostki. W umowie przewidziano również możliwość jej renegocjacji. Natomiast pod koniec 2001 roku szpital stwierdził, że ostateczne koszty finansowe działalności leczniczej - ponad ustalone w kontrakcie - wynoszą 11 mln zł, z czego prawie 5 mln wydano na podwyżki dla pracowników objętych przepisami ustawy 203. Żądana kwota pomniejszona została o oszczędności, jakich dokonał szpital, zwalniając ponad 200 pracowników, obniżając koszty leków i wynajmując pomieszczenia. W wyniku renegocjacji umowy 31 stycznia 2002 r. NFZ przekazał szpitalowi tylko 6 mln zł. Powód żądał zwrotu kwot, które wydał na podwyżki. Powoływał się na art. 357 Kodeksu cywilnego przewidujący sytuację tzw. nadzwyczajnej zmiany stosunków. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą i strony, zawierając umowę, tego nie przewidziały, sąd może po rozważeniu interesów stron oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy. Ostatecznie sąd I instancji zasądził na rzecz powoda 3,8 mln zł. Pozwany NFZ odwołał się od wyroku. Sąd II instancji zasądził połowę tej kwoty, uznając, iż w momencie, kiedy zawierano umowę, żadna ze stron nie wiedziała, jakie będą skutki ustawy 203 i w tych okolicznościach skutki te powinny obciążać obie strony. Obie wniosły kasację, powołując się na naruszenie art. 357 k.c. Pełnomocnik powoda argumentował, że wyrok sądu II instancji jest krzywdzący, w sytuacji kiedy miało miejsce zapewnienie ministra finansów, że wprowadzone zostaną do systemu środki finansowe na realizowanie ustawy. Pozwany NFZ uzyskał 25 mln zł nadwyżki finansowej (za 2001 r.) między innymi z podwyżki składki na ubezpieczenie zdrowotne. Szpital zaś wydał prawie 5 mln złotych na wynagrodzenia i jest w katastrofalnej sytuacji. Dlatego też należy ponownie rozważyć interes stron, zgodnie z wytycznymi zawartymi w art. 357 k.c. Pełnomocnik NFZ argumentował zaś, że żadna z przesłanek z art. 357 k.c. nie wystąpiła. Wprowadzenie ustawy 203 nie było nadzwyczajną zmianą stosunków, powód nie wykazał rażącej straty, zaś NFZ nie ma obowiązku pokrywania wydatków świadczeniobiorców, tylko finansowanie świadczeń zdrowotnych ubezpieczonych.