Obowiązek cyklicznych rokowań podzielił resorty

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) nie chce wycofać się z wprowadzenia nowego wymogu dla firm, które zatrudniają co najmniej 50 osób. Chodzi o obowiązek prowadzenia co dwa lata negocjacji w celu zawarcia układu zbiorowego pracy. Zastrzeżenia do tej zmiany mają inne resorty.

Obowiązek cyklicznych rokowań

Prace nad projektem ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych znalazły się w centrum rządowych uzgodnień. Stały Komitet Rady Ministrów (SKRM) przyjął projekt, choć nie obyło się bez rozbieżności między resortami.

Obowiązek cyklicznego podejmowania rokowań

Najwięcej emocji wzbudza art. 11 projektu, który wprowadza nowy w polskim prawie pracy obowiązek cyklicznego podejmowania rokowań. Zgodnie z jego treścią pracodawcy zatrudniający co najmniej 50 osób i nieobjęci żadnym układem zbiorowym musieliby co dwa lata inicjować negocjacje w tej sprawie. To istotna zmiana – obecnie pracodawca jest zobowiązany do rozpoczęcia rokowań jedynie wtedy, gdy z takim żądaniem wystąpi organizacja związkowa.

Część resortów wskazuje, że przepis może prowadzić do nadmiernych obciążeń i nierównego traktowania.

„Art. 11 może nakładać obowiązek prowadzenia rokowań co dwa lata jedynie dla kilkunastu osób, a to – jak się wydaje – nie jest spójne z intencją projektowanego przepisu” – podkreślał Grzegorz Karpiński, zastępca szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Zwraca uwagę, że w administracji publicznej obowiązek ten mógłby obejmować jedynie wąskie grupy pracowników spoza korpusu służby cywilnej. Zasugerował zatem, aby z wyłączenia skorzystały urzędy objęte ponadzakładowym układem zbiorowym dla członków tego korpusu.

Podobne zastrzeżenia zgłosiło Ministerstwo Edukacji Narodowej, które uznało nowe przepisy za dodatkowe biurokratyczne obciążenie. Podkreślono przy tym, że w przypadku nauczycieli układy zbiorowe nie mogą regulować ani wynagrodzeń, ani innych kluczowych warunków pracy. Resort edukacji zaproponował, by wyłączyć art. 11 w odniesieniu do nauczycieli w drodze odpowiedniej zmiany Karty nauczyciela.

Pobudzenie dialogu społecznego

MRPiPS stanowczo odrzuciło postulaty wyłączenia art. 11, podkreślając, że przepis ten jest kluczowy dla pobudzenia dialogu społecznego i realizacji wymogów unijnej dyrektywy 2022/2041 o adekwatnych wynagrodzeniach minimalnych.

Resort przypomniał również, że obowiązek rokowań nie jest nowością w stosunku do dyrektorów szkół. Już obecnie – na podstawie kodeksu pracy i Karty nauczyciela – mają oni obowiązek podjęcia rokowań, jeśli związek zawodowy wystąpi z takim żądaniem. Projekt jedynie przenosi ten obowiązek do nowej ustawy i doprecyzowuje, że pracodawca powinien wychodzić z inicjatywą co dwa lata, jeśli nie jest objęty żadnym układem zbiorowym.

MRPiPS odniosło się także do zarzutów o nadmierne obciążenie organizacyjne:

„Trudno zgodzić się z argumentacją, że prowadzenie dialogu społecznego w zakładach pracy stanowiłoby dla przedsiębiorców wyłącznie rodzaj obciążenia organizacyjnego, obniżającego konkurencyjność. Oznaczałoby to, że w polskich firmach nie ma miejsca na rozmowy z pracownikami i związkami zawodowymi” – wskazano.

Resort przypomniał, że pierwotna wersja projektu przewidywała znacznie dalej idące obowiązki – m.in. sankcje karne za brak podjęcia rokowań oraz obowiązek przedłożenia gotowego projektu układu przed rozpoczęciem negocjacji – z których ostatecznie zrezygnowano po uwagach pracodawców.

Zwiększenie zasięgu rokowań zbiorowych

„Obecny kształt art. 11 jest kompromisem między postulatami strony związkowej a interesami pracodawców. Jego przyjęcie to niezbędny krok, by zwiększyć zasięg rokowań zbiorowych w Polsce” – podsumowano w stanowisku MRPiPS.

Co istotne, w najnowszej wersji projektu zaakceptowanej przez SKRM usunięto ust. 8 w art. 17, który wprowadzał wymóg stosowania procedury wypowiedzeń zmieniających wobec regulaminów i statutów obowiązujących w zakładzie pracy, gdy nowy układ zbiorowy wprowadzał mniej korzystne postanowienia. Zmiana ta oznacza, że po wejściu w życie nowego układu zbiorowego dotychczasowe regulaminy i statuty zostaną automatycznie zastąpione jego zapisami – nawet jeśli były korzystniejsze dla pracowników. Ma to uprościć wdrażanie nowych zasad, jednak ogranicza dotychczasową ochronę warunków zatrudnienia. ©℗

(DGP z 30.07.2025)