Jak uniknąć naboru do likwidowanej szkoły? MEN odpowiada na zapytanie poselskie
Przepisy art. 89 ustawy Prawo oświatowe pozwalają organowi prowadzącemu podjąć uchwałę o likwidacji szkoły z odpowiednim wyprzedzeniem, uwzględniającym terminy rekrutacji, co umożliwia niewykazywanie placówki w tym postępowaniu – wynika z odpowiedzi sekretarza stanu w MEN na zapytanie dotyczące likwidacji szkoły podstawowej
Likwidacja szkół a prawo nauczycieli do odprawy »
Zapytanie skierował poseł Tomasz Piotr Nowak, wskazując na przypadek placówki liczącej około 82 uczniów wraz z dziećmi przedszkolnymi, wobec której gmina Tuchola wszczęła w roku szkolnym 2025/2026 ponowną procedurę likwidacyjną – po tym jak w poprzednim postępowaniu kurator oświaty wydał opinię uniemożliwiającą likwidację. Poseł zwrócił się do ministerstwa z pytaniami o przesłanki wydania opinii pozytywnej, rzeczywiste warunki lokalowe szkoły wskazanej jako obwodowa, a także o możliwość wsparcia procesu przekazania placówki podmiotowi społecznemu, w tym Ogólnopolskiemu Operatorowi Oświaty. W zapytaniu poseł postulował ponadto zasadność uzupełnienia Prawa oświatowego o instytucję tzw. wygaszania placówki oświatowej, połączonego z zakazem prowadzenia nowych naborów.
Wygaszanie placówki edukacyjnej niezgodne z Konstytucją
Odpowiadając, wiceminister Kiepura nie zakwestionował trafności diagnozy, lecz wskazał, że rozwiązanie legislacyjne zaproponowane przez parlamentarzystę budziłoby wątpliwości konstytucyjne. "Wyłączenie pewnej kategorii publicznych szkół z obowiązku prowadzenia naboru budziłoby wątpliwości z uwagi na prawo do powszechnego dostępu do publicznej edukacji zagwarantowane w Konstytucji RP" – poinformował Kiepura. Podkreślił jednocześnie, że uchwała intencyjna podjęta przez organ prowadzący wyraża jedynie zamiar likwidacji i nie przesądza o jej ostatecznym przeprowadzeniu, a planowe działanie samorządu "wzmacnia poczucie pewności prawa (lokalnego) wśród społeczności i pozwala uczniom i ich rodzicom świadomie planować wybór szkoły".
Wiceminister Kiepura przyznał przy tym, że dotychczasowa formuła procedury likwidacyjnej "dalece się wyczerpała". Przepisy Prawa oświatowego regulujące tę procedurę nie uległy zmianie od 2016 roku i nie zobowiązują gminy do konsultacji społecznych ani do przedstawienia społeczności lokalnej szczegółowych uzasadnień zamiaru ograniczenia liczby szkół. Kurator oświaty, wydając opinię, bada wyłącznie warunki formalne: prawidłowość terminu zamierzonej likwidacji, wskazanie szkoły przejmującej uczniów, zapewnienie dowozu oraz skuteczność powiadomienia rodziców.
Co zmieni nowa ustawa o małych szkołach
W odpowiedzi na zapytanie Kiepura wskazał na ustawę z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw, oczekującą na podpis Prezydenta RP, jako zasadniczą odpowiedź na zgłaszane problemy. Ustawa wprowadza obowiązek przeprowadzenia konsultacji społecznych, w tym bezpośredniego spotkania władz lokalnych z rodzicami uczniów likwidowanej szkoły, oraz rozszerza zakres oceny dokonywanej przez kuratora oświaty.
Na mocy nowego art. 89a Prawa oświatowego organy prowadzące będą zobowiązane udostępnić mieszkańcom – na co najmniej 6 miesięcy przed zamierzoną likwidacją – analizy i dokumenty uzasadniające likwidację, informacje o warunkach kontynuowania nauki, planowanej organizacji transportu i opieki, planowanych obwodach szkół przejmujących oraz o sposobie i terminie składania uwag i wniosków przez mieszkańców (termin nie krótszy niż 14 dni).
Z kolei nowy art. 89b Prawa oświatowego określa 60-dniowy termin na wydanie opinii kuratora, która obejmie ocenę warunków nauki, organizacji transportu oraz zgodności planowanych obwodów z wymogami ustawy.
W kwestii przekazania Szkoły Podstawowej w Stobnie podmiotowi społecznemu wiceminister poinformował, że próg liczby uczniów uprawniający gminę do przekazania szkoły podstawowej osobie prawnej niebędącej jednostką samorządu terytorialnego lub osobie fizycznej wynosi – tak jak przed rokiem 2016 – nie więcej niż 70 uczniów. Wobec faktu, że placówka liczy około 82 uczniów, przekazanie jej na podstawie art. 9 ust. 1 Prawa oświatowego nie jest możliwe na obecnych zasadach.
Oprac. Agata Wróbel
POTRZEBUJESZ POMOCY?