Możliwości i preferencje

Paweł Smółka

Autor jest doktorem psychologii, wykładowcą akademickim oraz trenerem i konsultantem w projektach z obszaru HRM/HRD. Jest redaktorem merytorycznym wortalu miekkie-kompetencje.pl.

Kontakt:

psmolka@miekkie-kompetencje.pl

Truizmem jest powiedzenie, że ludzie różnią się między sobą pod względem rozmaitych cech. Psychologia różnic indywidualnych wskazuje na kluczowe obszary zróżnicowania, omawia ich praktyczne znaczenie oraz dostarcza narzędzi do ich rzetelnego pomiaru. Praktyczne implikacje psychologii różnic indywidualnych dla doboru zawodowego zostały szybko dostrzeżone i docenione. Model psychologii różnicowej zainspirował psychologów pracy.

Preferowane możliwości

Do podstawowych atrybutów ważnych w ocenie potencjału kandydata do pracy psychologia różnicowa zalicza zdolności intelektualne oraz cechy osobowości. Można wręcz przyjąć, że psychologia różnicowa potencjał kandydata sprowadza do poziomu jego zdolności intelektualnych oraz specyficznego profilu cech osobowości. Psychologowie różnicowi zwykli określać zdolności intelektualne mianem "możliwości", zaś cechy osobowości "preferencjami". Uzasadnieniem jest fakt, iż zdolności intelektualne warunkują możliwość efektywnego uczenia się, a więc szybkiego nabywania i pogłębiania wiedzy zawodowej oraz łatwego rozwijania i doskonalenia umiejętności zawodowych. Im wyższe zdolności intelektualne, tym większe możliwości w zakresie zdobywania nowej wiedzy i nowych umiejętności, ale także większe możliwości sprawnego wykorzystania posiadanego doświadczenia. Tym samym "możliwości" warunkują sprawność działania. Jednakże niezbędnym dopełnieniem "możliwości" są "preferencje", czyli cechy osobowości. Predyspozycje osobowościowe nazywane są "preferencjami", gdyż są odpowiedzialne za preferowany przez daną osobę sposób zachowania się. Cechy osobowości warunkują w dużej mierze sposób korzystania ze zdolności intelektualnych oraz zasobów wiedzy, umiejętności i doświadczenia.