Od 1 września 2026 r. nowe zasady rachunkowości spółdzielni uczniowskiej

Rachunkowość spółdzielni uczniowskiej od 1 września 2026 r. musi być prowadzona w formie uproszczonej – tak stanowi nowelizacja Prawa oświatowego (Dz.U. z 2026 r. poz. 904). Przepisy nie precyzują jednak, jak taką ewidencję zorganizować w praktyce.

rachunkowość spółdzielni uczniowskiej, wpisowe spółdzielnia uczniowska, ewidencja uproszczona szkoła

Klasyfikacja budżetowa w oświacie »

Czym jest uproszczona rachunkowość spółdzielni uczniowskiej

Nowy art. 85a ust. 6 i 7 ustawy – Prawo oświatowe wprost wyłącza spółdzielnię uczniowską spod przepisów ustawy o rachunkowości. Spółdzielnia nie prowadzi ksiąg rachunkowych i nie sporządza sprawozdań finansowych na zasadach obowiązujących np. jednostki budżetowe. Zamiast tego ustawodawca nakazuje prowadzenie ewidencji „w formie uproszczonej", która ma umożliwiać:

• ewidencję członków spółdzielni,
• ustalenie wartości środków będących w dyspozycji spółdzielni,
• ustalenie wyniku ogólnego oraz wyniku w poszczególnych rodzajach działalności.

Problem w tym, że ustawa nie wskazuje żadnego wzoru dokumentu, formatu ewidencji ani wymaganej częstotliwości rozliczeń. Oznacza to, że sposób prowadzenia tej dokumentacji szkoła musi określić samodzielnie – najczęściej w statucie spółdzielni, do czego zobowiązuje art. 85d ust. 2.

Wpisowe w spółdzielni uczniowskiej – zasady rozliczania i podziału nadwyżki

Ustawa wprowadza sztywny limit wpisowego – maksymalnie 10 zł od członka, bez możliwości zwrotu (art. 85c ust. 2–3). Ta z pozoru drobna kwota rodzi jednak konkretne obowiązki ewidencyjne: dla każdej spółdzielni trzeba prowadzić rejestr wpłat powiązany z listą członków, ponieważ liczba członków (minimum 5) jest warunkiem dalszego funkcjonowania spółdzielni – jej trwały spadek poniżej tego progu skutkuje likwidacją na podstawie art. 85f ust. 1 pkt 1.

Drugim newralgicznym punktem jest nadwyżka finansowa. Art. 85c ust. 5 zakazuje jej podziału między członków – w całości musi zostać przeznaczona na działalność statutową. W praktyce oznacza to konieczność wyodrębnienia w ewidencji kategorii przychodów i kosztów według rodzajów działalności (usługowej, handlowej, wytwórczej, społeczno-kulturalnej), bo tylko wtedy można rzetelnie wykazać, że nadwyżka nie trafiła „do kieszeni" uczniów.

Ewidencja uproszczona w szkole – kto za nią odpowiada

Nadzór nad rozliczeniami finansowymi spółdzielni ustawa powierza nauczycielowi-opiekunowi wyznaczonemu przez dyrektora (art. 85b ust. 4–5). To on ma obowiązek nadzorować dokumentację i rozliczenia, mimo że nie musi mieć żadnego przygotowania księgowego – ustawa tego nie wymaga. W wielu szkołach oznacza to konieczność wypracowania prostego, powtarzalnego wzoru ewidencji (np. arkusza kalkulacyjnego), który opiekun będzie w stanie samodzielnie prowadzić i rozliczać na koniec roku szkolnego. Warto też pamiętać o obowiązku dostosowania statutów działających już spółdzielni uczniowskich do nowych przepisów – ustawa daje na to czas do 1 września 2027 r. (art. 2).

Oprac. Agata Wróbel