Za przejazd ciągnika z dwiema naczepami bez zezwolenia nawet 15 tys. zł kary

PYTANIE: Naczelnik urzędu celno-skarbowego nałożył na naszą spółkę karę 15 tys. zł za brak zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Transport był wykonywany ciągnikiem siodłowym z dwiema naczepami, a każda z nich miała własny dowód rejestracyjny. Urząd uznał, że taki zestaw wymagał zezwolenia kategorii V. Czy są podstawy do podważenia tej decyzji? Naszym zdaniem pojazdem był wyłącznie ciągnik siodłowy.

ODPOWIEDŹ: Takie stanowisko może być trudne do obrony. Z obowiązujących przepisów oraz orzecznictwa wynika bowiem, że naczepy wchodzące w skład zestawu są traktowane jako odrębne pojazdy. Jeżeli przejazd był wykonywany zespołem składającym się z trzech pojazdów, przedsiębiorca powinien mieć zezwolenie kategorii V. Brak takiego dokumentu może stanowić podstawę do nałożenia kary pieniężnej.

Liczy się cały zespół pojazdów…

Zgodnie z art. 64 ust. 1 prawa o ruchu drogowym (dalej: p.o.d.) ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania odpowiedniego zezwolenia, przestrzegania warunków określonych w tym zezwoleniu oraz spełnienia dodatkowych wymogów związanych z przejazdem. Kierujący musi również mieć przy sobie stosowne zezwolenie i okazywać je podczas kontroli.

Największe znaczenie w opisanej sprawie ma jednak art. 62 ust. 4 p.o.d. Zgodnie z nim zespół pojazdów ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny może się składać najwyżej z dwóch pojazdów.

Jednocześnie art. 2 pkt 49 p.o.d. definiuje zespół pojazdów jako pojazdy złączone ze sobą w celu poruszania się po drodze jako całość.

…a nie tylko jego element

Wątpliwości przedsiębiorcy koncentrują się na tym, czy za pojazd należy uznać wyłącznie ciągnik siodłowy.

Uwaga! Przepisy oraz praktyka organów wskazują jednak na odmienne podejście. W opisanym przypadku zarówno ciągnik siodłowy, jak i każda z naczep miały odrębne dowody rejestracyjne. Oznacza to, że dla celów prawnych mamy do czynienia nie z jednym, lecz z trzema pojazdami tworzącymi jeden zespół.

Ma to istotne znaczenie, ponieważ zgodnie z art. 62 ust. 4b pkt 1 p.o.d. przejazd zespołu pojazdów złożonego z większej liczby pojazdów niż dopuszczona wymaga uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 64d p.o.d., czyli zezwolenia kategorii V.

Z kolei art. 64d ust. 1 tej ustawy stanowi, że ten dokument jest wydawany na jednokrotny lub wielokrotny przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych na trasie wskazanej w zezwoleniu.

Co wynika z orzecznictwa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrywał podobną sprawę do tej opisanej w stanie faktycznym (wyrok z 28 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 1053/23). Transport był wykonywany trzyosiowym ciągnikiem siodłowym oraz dwiema naczepami. Dla każdego elementu zestawu wystawiono odrębny dowód rejestracyjny. Organ uznał, że przedsiębiorca wykonywał przejazd bez wymaganego zezwolenia kategorii V i nałożył karę pieniężną.

WSA podzielił stanowisko organów. Wskazał, że kontrolowany zestaw składał się z trzech pojazdów, podczas gdy art. 62 ust. 4 p.o.d. dopuszcza w takim przypadku maksymalnie dwa pojazdy. W konsekwencji przejazd wymagał uzyskania zezwolenia kategorii V.

Sąd podkreślił również, że okolicznością przesądzającą o odpowiedzialności był sam przejazd zespołem pojazdów naruszającym ograniczenia wynikające z ustawy.

Sankcje

Podstawę do nałożenia sankcji stanowią art. 140aa i art. 140ab p.o.d. Przepisy przewidują administracyjne kary pieniężne za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. W przypadku braku zezwolenia kategorii V kara może wynosić nawet 15 tys. zł.

Decyzję w tej sprawie mogą wydawać m.in. organy Inspekcji Transportu Drogowego, policji, Straży Granicznej, zarządcy dróg oraz naczelnik urzędu celno-skarbowego.

Wniosek

W opisanej sprawie podstawy do skutecznego zakwestionowania kary wydają się ograniczone. Zarówno przepisy, jak i przywołany wyrok WSA w Olsztynie przyjmują, że ciągnik siodłowy i każda z naczep są odrębnymi pojazdami tworzącymi jeden zespół pojazdów. Jeżeli przejazd był wykonywany zestawem składającym się z trzech pojazdów, przedsiębiorca powinien mieć zezwolenie kategorii V na taki przejazd. Brak wymaganego zezwolenia mógł stanowić podstawę do nałożenia kary pieniężnej. ©℗

Marcin Nagórek

radca prawny