NOWOŚĆ w Twoim INFORLEX: Uprawnienia rodziców w pracy. Poradnik pracodawcy 2026

Rodzice i opiekunowie wychowujący małoletnie dzieci mogą korzystać z różnych przywilejów związanych z rodzicielstwem. Są to urlopy, zasiłki z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, a także inne uprawnienia. W 2025 r. katalog świadczeń rodzicielskich został uzupełniony o nowe regulacje, m. in. pojawiła się nowa forma urlopu macierzyńskiego - uzupełniający urlop dla rodziców wcześniaków i dzieci hospitalizowanych po porodzie. Z myślą o specjalistach z zakresu kadr i płac przygotowaliśmy najnowsze wydanie poradnika - Uprawnienia rodziców w pracy. Poradnik pracodawcy 2026.

W 2025 r. weszły w życie korzystne dla ubezpieczonych zmiany w zakresie uprawnień rodzicielskich. Pierwsza z nich dotyczy wprowadzenia uzupełniającego urlopu macierzyńskiego dla rodziców (opiekunów) dzieci przedwcześnie urodzonych oraz hospitalizowanych noworodków. Długość tego urlopu jest uzależniona od masy urodzeniowej dziecka, tygodnia ciąży, w którym dziecko się urodziło, oraz od okresu pobytu w szpitalu. Z urlopu uzupełniającego można skorzystać bezpośrednio po zakończeniu urlopu macierzyńskiego (przysługującego na zasadach ogólnych).

Druga zmiana dotyczy prawa do skróconego 8-tygodniowego urlopu macierzyńskiego i zasiłku za ten okres w przypadku martwego urodzenia bez względu na czas trwania ciąży (np. w przypadku poronienia). W tej sytuacji o zasiłek macierzyński może wnioskować zarówno pracownica, jak i kobieta objęta ubezpieczeniem chorobowym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej czy zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia.

Obecnie głównym przywilejem pracujących rodziców, którzy wychowują dzieci, jest możliwość korzystania z następujących urlopów:

• macierzyńskiego,
• na warunkach urlopu macierzyńskiego,
• uzupełniającego urlopu macierzyńskiego (od 19 marca 2025 r.),
• rodzicielskiego,
• ojcowskiego,
• wychowawczego.

Nie zmieniły się natomiast przepisy ustawy zasiłkowej dotyczące wymienności uprawnień w zakresie zasiłku macierzyńskiego między ubezpieczonymi, niezależnie od ich tytułów do ubezpieczenia. Nadal możliwe jest dzielenie się uprawnieniami w zakresie zasiłku macierzyńskiego, także w sytuacji, gdy jeden z rodziców ma status pracownika, a drugi jest objęty ubezpieczeniem chorobowym z innego tytułu, np. prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej czy bycia zleceniobiorcą. W ustawie zasiłkowej zachowano przepisy dotyczące możliwości przerwania przez ubezpieczoną – matkę dziecka korzystania z zasiłku macierzyńskiego i przejęcia uprawnienia do tego zasiłku przez ubezpieczonego – ojca dziecka albo ubezpieczonego – innego członka najbliższej rodziny.

Oprócz zasiłku macierzyńskiego rodzice i inni opiekunowie m.in. dzieci do lat 14 (a w przypadku dzieci niepełnosprawnych – do lat 18) mogą korzystać z zasiłku opiekuńczego. W zależności od wieku dziecka oraz okoliczności sprawowania bezpośredniej opieki ustanowione są różne limity okresu zasiłkowego. W przypadku dzieci zdrowych do lat 8 i chorych do lat 14 okres zasiłkowy wynosi 60 dni. Sprawowanie opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym do lat 18 uprawnia rodziców do zasiłku opiekuńczego przez okres 30 dni. Natomiast w przypadku dzieci chorych powyżej 14. roku życia okres zasiłkowy trwa 14 dni (limit przeznaczony dla innego chorego członka rodziny, którym jest m.in. dziecko w wieku powyżej 14 lat).

Urlopy i świadczenia rodzicielskie w praktyce

Poradnik Uprawnienia rodziców w pracy. Poradnik pracodawcy 2026 zawiera komplet informacji o tym, z jakich uprawnień mogą korzystać rodzice oraz inni członkowie rodziny w czasie sprawowania opieki nad dzieckiem. Kompleksowo opisano w nim zasady korzystania z urlopów związanych z rodzicielstwem lub adopcją, a także zasady ich rozliczania oraz ustalania wysokości zasiłku macierzyńskiego za okres tych urlopów – z uwzględnieniem uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, a także uprawnień w razie poronienia.

Publikacja szczegółowo przedstawia zasady korzystania przez pracowników z uprawnień rodzicielskich oraz wskazuje na obowiązki, jakie w tym zakresie mają pracodawcy. Dowiesz się z niej m.in.:

• komu przysługuje uzupełniający urlop macierzyński i na jakich zasadach jest udzielany,
• czy kobieta, która poroniła ciążę lub urodziła martwe dziecko, może uzyskać skrócony urlop i zasiłek macierzyński,
• kiedy ojciec dziecka ma prawo do urlopu macierzyńskiego,
• jak udzielać pracownikom urlopu rodzicielskiego,
• w jakim terminie można skorzystać z urlopu ojcowskiego,
• jakie uprawnienia rodzicielskie przysługują innym niż rodzice dziecka członkom rodziny,
• jak udzielać pracownikom zwolnienia od pracy na opiekę nad dzieckiem do 14 lat,
• kiedy rodzice dziecka mogą korzystać z zasiłku opiekuńczego,
• jaka ochrona przed zwolnieniem z pracy przysługuje rodzicom w trakcie urlopów związanych z rodzicielstwem.

W poradniku znajdziesz liczne przykłady, zestawienia tabelaryczne i wzory dokumentów. To publikacja przygotowana z myślą o specjalistach z zakresu kadr i płac, kadrowych i księgowych Zainteresuje również pracodawców oraz biura rachunkowe, które prowadzą obsługę w tym zakresie.

ZAPRASZAMY DO LEKTURY!

Katarzyna Bogucka

REDAKCJA INFORLEX