Zatrudnianie obywateli Ukrainy po zmianach od 5 marca 2026 r.

Od 5 marca 2026 r. obywatele Ukrainy, którzy uciekli przed wojną przestali podlegać odrębnym nadzwyczajnym przepisom, a zostali włączeni w systemowy model ochrony czasowej w Polsce. Ustawa specjalna z 2022 r. przestała obowiązywać, a jej kluczowe rozwiązania przeniesiono do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Nowe przepisy różnicują sytuację pracowników w zależności od ich statusu pobytowego.

Zatrudnianie obywateli Ukrainy po zmianach od 5 marca 2026 r.

Z dniem 5 marca 2026 r. weszła w życie ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 203). Najważniejsze rozwiązania dotyczące obywateli Ukrainy nie zostały zniesione, lecz przeniesione do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

Ochrona czasowa dla obywateli Ukrainy obowiązuje nadal na mocy decyzji Rady UE 2022/382 z 4 marca 2022 r. – do 4 marca 2027 r. Beneficjentem ochrony czasowej jest cudzoziemiec należący do grupy wysiedleńców objętej tą decyzją wykonawczą. Do tego dnia przedłużona została ważność dokumentów pobytowych obywateli Ukrainy, których ostatni dzień pobytu na terytorium RP przypadł w okresie od 24.02.2022 r.

Numer PESEL UKR pozostaje podstawowym potwierdzeniem statusu ochrony czasowej. Wprowadzono jednak dodatkowe wymogi:

• obowiązek uzyskania numeru PESEL UKR w ciągu 30 dni od wjazdu do Polski (brak dopełnienia tego obowiązku spowoduje wygaśnięcie ochrony),
• osoby, które otrzymały PESEL na podstawie oświadczenia (bez paszportu), muszą potwierdzić swoją tożsamość do 31 sierpnia 2026 r.,
• zmiana nazwy elektronicznego dokumentu DIIA na Dokument Ochrony Czasowej oraz możliwość potwierdzania statusu w aplikacji mObywatel.

Status UKR wygaśnie m.in. w przypadku pobytu poza Polską dłuższego niż 30 dni, uzyskania ochrony w innym państwie UE lub otrzymania innego tytułu pobytowego w Polsce.

Powiadomienie PUP zamiast zezwolenia

Pracodawca powierzający pracę cudzoziemcowi korzystającemu z ochrony czasowej ma obowiązek powiadomić właściwy PUP w terminie 7 dni od dnia rozpoczęcia pracy przez cudzoziemca.

Ponowne złożenie powiadomienia do PUP jest konieczne w przypadku wystąpienia którejkolwiek z poniższych zmian:

• zmiana rodzaju umowy (np. z umowy o pracę na umowę zlecenia),
• zmiana stanowiska lub rodzaju wykonywanej pracy,
• zmniejszenie wymiaru czasu pracy lub liczby godzin w tygodniu lub miesiącu,
• obniżenie miesięcznej lub godzinowej stawki wynagrodzenia.

Termin na zgłoszenie powiadomienia o zmianie warunków wynosi 7 dni od dnia zaistnienia danej okoliczności.

Niedopełnienie obowiązku złożenia wymaganego powiadomienia PUP stanowi wykroczenie zagrożone karą grzywny od 1000 zł do 3000 zł.

Zatrudnienie poszczególnych grup pracowników

Nowe przepisy różnicują sytuację pracowników w zależności od ich statusu pobytowego:

• obywatele Ukrainy, jak i inne osoby posiadające PESEL UKR będą mogły pracować na podstawie powiadomienia PUP tak długo jak na mocy decyzji Rady UE będzie obowiązywać czasowa ochrona – obecne jest to do 4 marca 2027 r.,

• obywatele Ukrainy nieobjęci ochroną czasową będą mogli pracować na podstawie powiadomienia PUP do 4 marca 2029 r.

Kontynuacja zatrudnienia – powiadomienia złożone przed 5 marca 2026 r.

Pracodawcy, którzy powierzali pracę obywatelom Ukrainy na podstawie powiadomienia wysłanego do PUP przed 5 marca 2026 r., mogą kontynuować zatrudnienie tych osób na dotychczasowych zasadach. Powiadomienia złożone przed tą datą pozostają ważne – nie ma konieczności ich ponownego składania.

Oprac. Katarzyna Bogucka

REDAKCJA INFORLEX