Zatrudnienie niepełnosprawnego w JST – od orzeczenia do rozliczenia wynagrodzenia

Nieprawidłowe stosowanie norm czasu pracy, błędne wyliczenie urlopu dodatkowego lub nieterminowe zgłoszenie zmiany stopnia niepełnosprawności do ZUS – to najczęstsze uchybienia przy zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w jednostkach samorządowych. Poniżej omawiamy przepisy, które budzą najwięcej wątpliwości.

niepełnosprawny pracownik, JST, zatrudnianie osób niepełnosprawnych JST, czas pracy pracownika niepełnosprawnego, dofinansowanie PFRON wynagrodzenie niepełnosprawny

Czas pracy pracownika niepełnosprawnego – sztywne normy, nie przeciętne

Czas pracy pracownika niepełnosprawnego zależy od orzeczonego stopnia niepełnosprawności. Dla osób z lekkim stopniem obowiązuje norma 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Pracownicy ze znacznym lub umiarkowanym stopniem mogą pracować maksymalnie 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo.

Tygodniowe normy czasu pracy osób niepełnosprawnych mają charakter sztywny – w odróżnieniu od pracowników pełnosprawnych nie są to normy przeciętne. Co do zasady obowiązuje też zakaz zatrudniania w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych. Wyjątek stanowi zgoda lekarza przeprowadzającego badania profilaktyczne, wydana na wniosek samego pracownika.

Ważna kwestia, która nierzadko budzi wątpliwości pracodawców: pracownik z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, który uzyskał lekarską zgodę na pracę po 8 godzin dziennie, nie może samodzielnie wycofać tej zgody. Powrót do skróconych norm wymaga nowego zaświadczenia lekarskiego wyłączającego stosowanie ogólnych przepisów. Szczegółową analizę tego przypadku znajdziesz w poradzie „Czy pracownik z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności może wycofać zgodę na pracę po 8 godzin dziennie" »

Urlop dodatkowy i przerwa rehabilitacyjna dla osoby z orzeczeniem

Pracownikowi zaliczonemu do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych rocznie. Prawo do pierwszego takiego urlopu nabywa się dopiero po przepracowaniu roku od dnia zaliczenia do danego stopnia – a nie od dnia wydania orzeczenia.

Dla pracownika zatrudnionego na niepełny etat urlop dodatkowy ustala się proporcjonalnie (np. przy ½ etatu – 5 dni). Lekki stopień niepełnosprawności nie daje pracownikowi prawa do urlopu dodatkowego.

Każda osoba niepełnosprawna, niezależnie od stopnia, ma prawo do dodatkowej 15-minutowej przerwy w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek, wliczanej do czasu pracy i odpłatnej. Przerwa ta przysługuje niezależnie od przerwy kodeksowej z art. 134 k.p. Praktyczne pytanie, czy obie przerwy można łączyć, omawia porada „Czy pracodawca może łączyć przerwy wynikające z Kodeksu pracy i ustawy o rehabilitacji" »

Dofinansowanie PFRON do wynagrodzeń – kiedy i ile

Dofinansowanie PFRON do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jest jedną z najważniejszych form wsparcia dla pracodawcy. Jego wysokość zależy od stopnia niepełnosprawności i od 1 lipca 2024 r. wynosi:

• 2760 zł miesięcznie – znaczny stopień niepełnosprawności,
• 1550 zł – umiarkowany,
• 575 zł – lekki.

Kwoty te są zwiększane w przypadku osób z chorobą psychiczną, epilepsją, całościowymi zaburzeniami rozwojowymi, upośledzeniem umysłowym lub niewidomych. Dofinansowanie jest limitowane do 75% kosztów płacy u pracodawców prowadzących działalność gospodarczą i do 90% u nieprowadzących.

Należy pamiętać, że jednostki sektora finansów publicznych co do zasady nie mają prawa do tego dofinansowania, jeśli wynagrodzenie pracownika jest finansowane ze środków publicznych. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy jest natomiast traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności – pracownik legitymujący się takim dokumentem nabywa pełne uprawnienia pracownicze, w tym prawo do skróconej normy, urlopu dodatkowego i przerwy rehabilitacyjnej. Szczegóły w poradzie „Czy orzeczenie lekarza orzecznika wydane do celów rentowych jest wystarczającym dokumentem" »

Oprac. Agata Wróbel

na podstawie artykułu "Zatrudniane osób niepełnosprawnych w JST" Izabeli Nowackiej