Jak syndrom homo sovieticus przeszkadza, a jak pomaga w pracy
Walka z wiatrakami?
Czy 20 lat po upadku systemu komunistycznego w Polsce nadal mamy do czynienia z jego psychologiczno-społecznym wpływem? Czy spotykamy się w firmach z zachowaniami ludzi przypominającymi syndrom homo sovieticus?
Romuald Korach
Autor jest psychologiem, prowadzi własną firmę szkoleniowo-doradczą. Pracuje jako trener-konsultant i coach w obszarze zarządzania ludźmi oraz rozwoju umiejętności psychologicznych, a także jako psychoterapeuta.
Kontakt:
romuald.korach@arkconsulting. com.pl
Okazuje się, że tak i że dotyczy to także najmłodszych pokoleń. Homo sovieticus był (jest?) naszą lokalną formą "ucieczki od wolności", o której pisał Fromm, jednak podobne zjawiska mają miejsce wszędzie, ponieważ w dużej mierze wypływają z ludzkiej natury. Ludzi można generalnie podzielić na osoby twórcze i odtwórcze, przedsiębiorcze i roszczeniowe, odpowiedzialne i nieodpowiedzialne, wewnątrzsterowne i zewnątrzsterowne. O natężeniu tych cech u konkretnych jednostek decydują w znacznym stopniu naciski otoczenia - warunki psychospołeczne, w których przyszło im żyć.
Portret homo sovieticusa
w Polsce opisywał przede wszystkim Tischner, wyjaśniając jego istotę w sposób filozoficzny. to człowiek wewnętrznie zniewolony, "nieposiadający siebie". Przyzwyczajony do komunistycznego konsumpcjonizmu. Chorobliwie podejrzliwy i donoszący na innych. Okradający słabszych, a żebrzący u silniejszych. To człowiek, który pragnie mieć udział we władzy, ale bez ponoszenia odpowiedzialności. Charakteryzuje go bezmyślny respekt wobec państwa i bezrefleksyjna wiara w autorytety. Nie szanuje dobra wspólnego, używa go bez żadnego skrępowania, nawet jeśli go nie tworzy. Czuje się pokrzywdzony lub oszukany i czerpie z tego poczucie własnej wartości. Domaga się litości lub uznania od innych. Nie potrafi samodzielnie myśleć. Jest chorobliwie roszczeniowy. Oczekuje wszelkiej bezwarunkowej opieki od państwa. Nie potrafi brać odpowiedzialności za swoje czyny ani za los zbiorowości, w której żyje.


