Określane wartości życiowe, priorytety i globalne przekonania wypływające w dużej mierze z autotranscendencji realnie przekładają się na określane cele, metody działania i wybory życiowe. Z pozoru płynny i niejednoznaczny wymiar charakteru nadaje jednak człowiekowi przejrzyste ramy, w których porusza się zarówno w życiu osobistym, jak i zawodowym.

Świadomość i nieświadomość osobowości

Autotranscendencja jest jednym z trzech charakterologicznych wymiarów osobowości, ujętych w psychobiologicznej teorii osobowości R. Cloningera. Zgodnie z nią na osobowość składają się wymiary temperamentu, warunkowanego genetycznie, i charakteru, który jest determinowany przez środowisko i doświadczenia. Wśród wymiarów temperamentu znalazły się wymiary związane z działaniem struktur mózgowych i pamięci proceduralnej. Trzy spośród czterech wymiarów temperamentu posiadają precyzyjnie określone biologiczne podłoże. Trzy pozostałe wymiary opisane przez Cloningera to wymiary charakteru, które uważa się za determinowane środowiskowo i kształtujące się w wyniku rozwoju. Nie oznacza to jednak, że są zupełnie niezależne od biologicznego aspektu osobowości. Spektrum możliwości rozwojowych i środowiskowych jest często opisywane przez naukowców jako wynik interakcji genów i środowiska. Jest to bardziej plastyczny aspekt osobowości, łatwiejszy do zmiany i rozwoju. Choć jego kształtowanie zaczyna się już w procesie ontogenezy, zmiany w obrębie charakteru mogą następować przez całe życie w wyniku zdobywania doświadczeń, obserwacji środowiska i własnej autorefleksji. Wśród wymiarów charakteru znajdują się wymiary związane z postrzeganiem siebie i własnej osoby w świecie i społeczeństwie - samokierowanie, skłonność do współpracy i autotranscendencja. Te wymiary, powiązane z postrzeganiem siebie, często określają przystosowanie jednostki do życia w społeczeństwie, jego postrzeganie otoczenia i budowanie własnego systemu wartości.