Prawo pracy i wynagrodzenia w praktyce kadrowej nr 17

I. POLSKI ŁAD

Od 1 stycznia 2022 r. weszły w życie rewolucyjne zmiany w opodatkowaniu przychodów m.in. ze stosunku pracy, umów cywilnoprawnych i działalności gospodarczej. Nowe przepisy ustawy o pdof zmodyfikowały zasady obliczania podatku od wynagrodzeń (wprowadzono nową skalę podatkową i kwotę zmniejszającą podatek), a także ustalono nowe preferencje podatkowe (w postaci m.in. zwolnień od podatku wybranych przychodów czy ulgi dla klasy średniej) dla niektórych grup podatników. Zmodyfikowane i nowe regulacje nadal wzbudzają wątpliwości dotyczące ich stosowania.

Poniżej przedstawiamy obecnie najczęściej pojawiające się pytania o warunki stosowania nowych przepisów ustawy o pdof, w szczególności w zakresie naliczania zobowiązań podatkowych od wynagrodzeń osób zatrudnionych.

?Czy do przychodów, od których zależy stosowanie ulgi dla klasy średniej, zalicza się wynagrodzenie chorobowe i zasiłki z FUS

Ulga dla klasy średniej może zostać zastosowana do przychodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy. Do tego rodzaju przychodów zalicza się wynagrodzenie chorobowe. Przychodami z tych źródeł nie są zasiłki z ubezpieczenia społecznego. Zatem tego rodzaju przychody nie podlegają uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do obniżenia dochodu o ulgę dla klasy średniej.

Jedną ze zmian wprowadzonych od 1 stycznia 2022 r. w ramach Polskiego Ładu była likwidacja możliwości odliczenia od podatku składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości do 7,75% podstawy jej wymiaru (uchylony art. 27b ustawy o pdof).

Podatnikom o najniższych dochodach negatywne skutki tej zmiany zrekompensowało podwyższenie kwoty zmniejszającej podatek. Jednak dla większości podatników jest to zmiana niekorzystna. Części z tych podatników brak możliwości odliczenia składki zdrowotnej od podatku ma zastąpić tzw. ulga dla klasy średniej (art. 33 ust. 2a i 2b, art. 26 ust. 4a-4c oraz art. 44 ust. 3aa i 3ab ustawy o pdof). Jest to ulga skierowana do osób fizycznych uzyskujących przychody:

• ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy,
• z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej według skali podatkowej.

W przypadku pracowników ulga dla klasy średniej jest stosowana zarówno na etapie obliczania zaliczek na podatek, jak i w ramach rozliczenia rocznego (w przypadku przedsiębiorców - należy uznać, że tylko na etapie rozliczenia rocznego). W pierwszym przypadku prawo do korzystania z ulgi dla klasy średniej oraz jej wysokość zależą od wysokości przychodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy. Natomiast w drugim przypadku prawo to jest uzależnione od sumy tych przychodów oraz uzyskanych w ciągu roku przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej pomniejszonych o koszty prowadzenia tej działalności z wyłączeniem podlegających odliczeniu od dochodu składek na ubezpieczenia społeczne (art. 26 ust. 4a i 4b ustawy o pdof).

Biorąc to pod uwagę, należy wskazać, że tylko przychód, którym jest za czas niezdolności do pracy wynagrodzenie chorobowe, należy do przychodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy. Natomiast zasiłki chorobowe należą do przychodów z tzw. innych źródeł (art. 20 ust. 1 i 2 ustawy o pdof).

Zatem prowadzi to do wniosku, że przy ustalaniu prawa do ulgi dla klasy średniej czy jej wysokości nie jest uwzględniany przychód z tytułu zasiłku chorobowego.

PRZYKŁAD

Pracownik w styczniu 2022 r. osiągnął przychody ze stosunku pracy, które stanowią: wynagrodzenie zasadnicze (3500 zł), premia regulaminowa (700 zł), wynagrodzenie chorobowe (500 zł), zasiłek chorobowy (1200 zł).

Łączny przychód wynosi 5900 zł, ale do celów zastosowania ulgi dla klasy średniej jest to kwota 4700 zł. Zatem w styczniu 2022 r. dochody pracownika nie zostaną pomniejszone o kwotę ulgi dla klasy średniej (brak wymaganego minimum przychodów, które wynosi 5701 zł).

PODSTAWA PRAWNA:

• art. 20 ust. 1 i 2, art. 26 ust. 4a-4c, art. 33 ust. 2a i 2b oraz art. 44 ust. 3aa i 3ab ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1128; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 2270

?Czy rezygnacja z kosztów uzyskania przychodów (250 zł) dotyczy tylko kosztów pracowniczych czy też potrącanych od przychodu z kontraktu menedżerskiego

Ze stosowania zryczałtowanych kosztów uzyskania przychodów (250 zł miesięcznie) może zrezygnować nie tylko pracownik, ale też osoba uzyskująca przychody z kontraktu menedżerskiego.

Od 1 stycznia 2022 r. podatnicy, do których przychodów są stosowane zryczałtowane koszty ich uzyskania, mogą złożyć wniosek o pobór zaliczek na podatek bez stosowania miesięcznych kosztów uzyskania przychodów w wysokości 250 zł (art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy o pdof). W przypadku złożenia takiego wniosku płatnik pobiera zaliczki bez stosowania tych kosztów najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymał wniosek (art. 32 ust. 1f zdanie pierwsze ustawy o pdof).

Przytoczony przepis bezpośrednio dotyczy pobierania zaliczek na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakłady pracy, a w spółdzielniach pracy - wypłaty z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej. Jednak stosuje się go odpowiednio również do poboru zaliczek na podatek od przychodów uzyskanych na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychodów z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 41 ust. 1-1b ustawy o pdof).

Oznacza to, że wniosek o pobór zaliczek bez stosowania miesięcznych kosztów uzyskania przychodów mogą składać nie tylko pracownicy, ale również m.in. osoby osiągające przychody z kontraktu menedżerskiego. Należy uznać, że jeżeli dana osoba uzyskuje zarówno przychody z pracy, jak i przychody z kontraktu menedżerskiego, przysługuje jej prawo do wskazania, czy miesięczne koszty uzyskania przychodów nie będą pobierane tylko od dochodów z pracy, z kontraktu menedżerskiego czy od obu rodzajów dochodów.

Wzór 1. Wniosek o pobór zaliczek na podatek bez stosowania miesięcznych kosztów uzyskania przychodów

PODSTAWA PRAWNA:

• art. 32 ust. 1f, art. 41 ust. 1-1b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1128; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 2270

?Czy po rezygnacji z ulgi dla klasy średniej można zawnioskować o jej stosowanie

Należy uznać, że podatnik, który zrezygnował ze stosowania ulgi dla klasy średniej w danym roku, nie może złożyć wniosku o ponowne jej naliczanie w tym samym roku.

Pracownik może złożyć sporządzony na piśmie wniosek o niepomniejszanie dochodu o kwotę ulgi dla klasy średniej. Wówczas płatnik nie pomniejsza dochodu najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymał wniosek. Wniosek ten składa się odrębnie dla każdego roku podatkowego (art. 32 ust. 2a i 2b ustawy o pdof).

Z wprowadzonych od 1 stycznia 2022 r. przepisów nie wynika możliwość składania przez podatników wniosków o zastosowanie ulgi dla klasy średniej, jeżeli uprzednio złożyli oni wniosek o jej niestosowanie. Zatem należy uznać, że złożenie takiego wniosku nie odniesie żadnego skutku. Podatnik będzie mógł skorzystać z ulgi dopiero w kolejnym roku.

W związku z tym podatnicy powinni z rozwagą podchodzić do składania wniosków o zaniechanie stosowania ulgi dla klasy średniej. Na podstawie obowiązujących przepisów z takich wniosków nie można się bowiem wycofać przed końcem roku podatkowego.

Wzór 2. Wniosek o niestosowanie ulgi dla klasy średniej

PODSTAWA PRAWNA:

• art. 32 ust. 2b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1128; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 2270

?Jeżeli pracownik ma zawartą więcej niż jedną umowę o pracę z różnymi pracodawcami, to czy ulgę dla klasy średniej może stosować tylko jeden z nich

Ulgę dla klasy średniej może stosować każdy pracodawca, u którego pracownik osiąga przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy. Pracownik może jednak korzystać z ulgi pod warunkiem, że suma uzyskanych w roku podatkowym przychodów ze wszystkich stosunków pracy wynosi co najmniej 68 412 zł i nie przekroczy kwoty 133 692 zł.

Ulga dla klasy średniej jest skierowana do osób fizycznych uzyskujących przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy, a także osób fizycznych osiągających opodatkowane według skali podatkowej przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej.

W przypadku pracowników ulga dla klasy średniej jest stosowana zarówno na etapie obliczania zaliczek na podatek, jak i w ramach rozliczenia rocznego (art. 33 ust. 2a i 2b oraz art. 44 ust. 3aa i 3ab ustawy o pdof). W przypadku przedsiębiorców ulga jest rozliczana w zeznaniu rocznym. Jednak z przepisów nie wynika, aby ulga dla klasy średniej mogła być stosowana tylko przez jeden zakład pracy. W konsekwencji może ją zastosować przy obliczaniu podatku każdy z pracodawców (art. 33 ust. 2a ustawy o pdof). Ulga jest jednak ograniczona co do wysokości. Przysługuje, jeżeli suma uzyskanych w roku podatkowym przychodów wynosi co najmniej 68 412 zł i nie przekracza kwoty 133 692 zł (art. 26 ust. 4a ustawy o pdof).

Należy zauważyć, że podatnicy mogą złożyć wniosek do pracodawcy o niedokonywanie odliczenia od dochodu z tytułu ulgi dla klasy średniej. W takim przypadku pracodawca nie dokonuje tego pomniejszenia najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymał wniosek (art. 33 ust. 2b ustawy o pdof). Pracownicy zatrudnieni w dwóch lub więcej zakładach pracy powinni rozważyć złożenie takiego wniosku w swoich zakładach pracy. Jeżeli bowiem tego nie zrobią, istnieje duże prawdopodobieństwo dopłaty znacznej kwoty podatku w ramach rozliczenia rocznego (jeżeli łączna kwota odliczeń z tytułu ulgi przekroczy roczną kwotę tej ulgi).

PODSTAWA PRAWNA:

• art. 26 ust. 4a-4c, art. 33 ust. 2a i 2b, art. 44 ust. 3aa i 3ab ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1128; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 2270

?Czy zleceniobiorca może odwołać wniosek o niepobieranie podatku od dochodów ze zlecenia

Należy uznać, że zleceniobiorca nie może wycofać uprzednio złożonego wniosku o niepobieranie podatku od dochodów ze zlecenia za dany rok.

Od 1 stycznia 2022 r. podatnicy uzyskujący przychody m.in. z umów zlecenia i o dzieło mogą złożyć płatnikowi podatku od tych przychodów sporządzony na piśmie wniosek o niepobieranie zaliczek na podatek (art. 13 pkt 2 i 4-9, art. 18 w zw. z art. 41 ust. 1c ustawy o pdof). Prawo do złożenia takiego wniosku przysługuje podatnikom:

• których roczne dochody nie przekroczą 30 000 zł oraz
• którzy nie osiągają innych dochodów, poza dochodami uzyskiwanymi od tego płatnika, od których zaliczki na podatek są obliczane z uwzględnieniem pomniejszenia o 1/12 kwoty zmniejszającej podatek lub są opłacane na zasadach przewidzianych dla zaliczek od dochodów z działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach ogólnych - według skali podatkowej).

Podatnik składa wniosek odrębnie dla każdego roku podatkowego.

Wzór 3. Wniosek o niepobieranie zaliczek na podatek

Jeżeli podatnik złoży taki wniosek, płatnik nie pobiera zaliczek najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymał wniosek. Jednak z wprowadzonych od 1 stycznia 2022 r. przepisów nie wynika możliwość składania przez podatników wniosków wycofujących, tj. o pobieranie zaliczek od ww. przychodów. Należy więc uznać, że nie jest możliwe składanie takich wniosków.

Zatem podatnicy powinni z rozwagą podchodzić do składania wniosków o niepobieranie podatku w danym roku. Na podstawie obowiązujących regulacji z takich wniosków nie można się bowiem wycofać przed końcem roku podatkowego.

PODSTAWA PRAWNA:

• art. 41 ust. 1c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1128; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 2270

?Czy ze zwolnienia z podatku dla podatnika z czworgiem dzieci może skorzystać osoba, która rozlicza się podatkowo jako osoba samotnie wychowująca dzieci

Tak. Rozliczenie jako osoba samotnie wychowująca co najmniej czworo dzieci nie wpływa na prawo takiego podatnika do skorzystania ze zwolnienia z podatku osiąganych przychodów obowiązującego od 1 stycznia 2022 r.

Od 1 stycznia 2022 r. obowiązuje nowe zwolnienie z podatku obejmujące przychody podatników, którzy w roku podatkowym w stosunku do co najmniej czworga dzieci:

• małoletnich;
• pełnoletnich, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną;
• pełnoletnich do ukończenia 25 roku życia, uczących się w szkołach, o których mowa w krajowych lub zagranicznych przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, jeżeli w roku podatkowym dzieci te:

- nie stosowały przepisów o podatku liniowym (art. 30c ustawy o pdof) lub ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem art. 6 ust. 1a tej ustawy (chodzi tu o pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze) w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń,

- nie podlegały opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych,

- nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 (na zasadach ogólnych - według skali podatkowej) lub art. 30b (z tytułu dochodów od papierów wartościowych) lub przychodów, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152 (odpowiednio z tytułu ulgi dla podatników do 26 lat lub przenoszących miejsce zamieszkania do Polski), w łącznej wysokości przekraczającej 3089 zł, z wyjątkiem renty rodzinnej,

• wykonywali władzę rodzicielską, pełnili funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nimi zamieszkiwało, lub sprawowali funkcję rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu albo umowy zawartej ze starostą, a w przypadku pełnoletnich uczących się dzieci - wykonywali ciążący na nich obowiązek alimentacyjny albo sprawowali funkcję rodziny zastępczej (art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy o pdof).

Zwolnienie to obejmuje do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85 528 zł przychody osiągnięte:

• ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy,
• z umów zlecenia, o których mowa w art. 13 pkt 8 ustawy o pdof,
• z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowane na zasadach określonych przepisami art. 27 ustawy o pdof (na zasadach ogólnych według skali podatkowej), art. 30c ustawy o pdof (w formie podatku liniowego) lub art. 30ca updof (w ramach kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, tzw. IP BOX) albo w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Zwolnienia tego nie można łączyć z rozliczaniem podatku dochodowego jako osoba samotnie wychowująca dzieci, gdyż możliwość takiego rozliczenia została zlikwidowana od 1 stycznia 2022 r. (uchylony art. 6 ust. 4-4b ustawy o pdof). W zamian w obecnym stanie prawnym osoby samotnie wychowujące dziecko są uprawnione do odliczenia od podatku w zeznaniu rocznym kwoty 1500 zł (art. 27ea ustawy o pdof).

Nie ma przy tym przeszkód, aby osoba samotnie wychowująca dzieci, korzystająca z ww. zwolnienia, odliczyła od podatku w zeznaniu rocznym ww. kwotę. Taka możliwość będzie dotyczyła rozliczenia za 2022 r.

Korzystanie ze wskazanego zwolnienia w 2022 r. przez osoby wychowujące co najmniej czworo dzieci w 2022 r. nie wyłącza możliwości rozliczenia się przez te osoby za 2021 r. na zasadach obowiązujących do końca 2021 r.

PODSTAWA PRAWNA:

• art. 21 ust. 1 pkt 153, art. 27ea ust. 1 pkt 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1128; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 2270

?Czy pracownik, który ma zawartą ze swoim pracodawcą umowę zlecenia może złożyć wniosek o niepobieranie podatku od przychodu z tej umowy i jednocześnie korzystać z ulgi dla klasy średniej

Tak. Podatnicy uzyskujący od swojego pracodawcy przychody ze stosunku pracy i zlecenia mogą korzystać odpowiednio z ulgi dla klasy średniej (pod warunkiem osiągania przychodów w wysokości miesięcznej wynoszącej co najmniej 5701 zł i nieprzekraczającej 11 141 zł).

Od 1 stycznia 2022 r. podatnicy osiągający przychody m.in. z umów zlecenia mogą złożyć płatnikowi podatku z tego tytułu wnioski o niepobieranie zaliczek od tych przychodów (art. 41 ust. 1c w zw. z art. 13 pkt 2 i 4-9 oraz art. 18 ustawy o pdof).

Prawo do złożenia takiego wniosku przysługuje podatnikom:

• których roczne dochody nie przekroczą 30 000 zł oraz
• którzy nie osiągają innych dochodów, poza dochodami uzyskiwanymi od tego płatnika, od których zaliczki na podatek są obliczane z uwzględnieniem pomniejszenia o 1/12 kwoty zmniejszającej podatek lub są opłacane według zasad przewidzianych dla zaliczek od dochodów z działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach ogólnych - według skali podatkowej).

Podatnik składa wniosek odrębnie dla każdego roku podatkowego.

Z przepisów ustawy o pdof nie wynika, aby złożenie takiego wniosku miało jakiekolwiek znaczenie dla jednoczesnego stosowania ulgi dla klasy średniej przez płatników. Nie ma zatem przeszkód, aby pracownik uprawniony do korzystania z ulgi dla klasy średniej złożył wniosek o niepobieranie podatku od przychodów ze zlecenia. W takim przypadku, obliczając zaliczkę na podatek od dochodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy, płatnik nadal będzie odliczał tę ulgę. Podatnik musi natomiast wziąć pod uwagę roczne limity tej ulgi (przychody muszą mieścić się w granicach od 68 412 zł do 133 692 zł rocznie).

PODSTAWA PRAWNA:

• art. 32 ust. 2a i 2b, art. 41 ust. 1c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1128; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 2270

?Czy niepobieranie podatku od dochodu do 30 000 zł na podstawie wniosku podatnika dotyczy też przychodów z umów o dzieło z przekazaniem praw autorskich

Tak. Podatnik osiągający przychody z umowy o dzieło z przekazaniem praw autorskich może złożyć płatnikowi podatku wniosek o niepobieranie zaliczek od tych przychodów.

Od 1 stycznia 2022 r. podatnicy osiągający przychody z umów zlecenia mogą złożyć płatnikowi podatku z tego tytułu wnioski o niepobieranie zaliczek od tych przychodów (art. 41 ust. 1c w zw. z art. 13 pkt 2 i 4-9 oraz art. 18 ustawy o pdof).

Prawo do złożenia takiego wniosku przysługuje podatnikom:

• których roczne dochody nie przekroczą 30 000 zł oraz
• którzy nie osiągają innych dochodów poza dochodami uzyskiwanymi od tego płatnika, od których zaliczki na podatek obliczane są z uwzględnieniem pomniejszenia o 1/12 kwoty zmniejszającej podatek lub są opłacane na zasadach przewidzianych dla zaliczek od dochodów z działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach ogólnych - według skali podatkowej).

Podatnik składa wniosek odrębnie dla każdego roku podatkowego.

Wniosek o niepobieranie podatku mogą również składać podatnicy uzyskujący przychody z umów o dzieło z przekazaniem praw autorskich. Są to bowiem przychody z praw majątkowych, o których mowa w art. 18 ustawy o pdof, które obejmuje taki wniosek (np. interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 20 kwietnia 2018 r., 0114-KDIP3-3.4011.75.2018.2.IM). Zatem podatnicy uzyskujący przychody z umów o dzieło z przekazaniem praw autorskich mogą składać wnioski o niepobieranie zaliczek na podatek na podstawie art. 41 ust. 1c ustawy o pdof.

PODSTAWA PRAWNA:

• art. 41 ust. 1c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1128; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 2270

POWOŁANE INTERPRETACJE PODATKOWE:

• interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 20 kwietnia 2018 r. (0114-KDIP3-3.4011.75.2018.2.IM)

?Czy od 1 stycznia 2022 r. składkę zdrowotną można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów przedsiębiorcy

W 2022 r. przedsiębiorca nie zaliczy składki zdrowotnej do kosztów uzyskania przychodów poniesionych z tytułu działalności gospodarczej.

Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów składek na ubezpieczenie zdrowotne, opłaconych w roku podatkowym przez podatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (art. 23 ust. 1 pkt 58 ustawy o pdof). W konsekwencji składek zdrowotnych nie można w 2022 r. zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów przedsiębiorcy.

PODSTAWA PRAWNA:

• art. 23 ust. 1 pkt 58 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1128; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 2270

?Czy składka zdrowotna za 2021 r. podlega odliczeniu od podatku, który zostanie zapłacony w 2022 r.?

Nie. W 2022 r. nie ma już możliwości odliczenia składki zdrowotnej od podatku, mimo że dotyczy ona 2021 r. Odnosi się to zarówno do osób zatrudnionych, jak i do przedsiębiorców. Z takiego rozwiązania płatnicy podatku mogli korzystać do końca 2021 r.

Od 1 stycznia 2022 r. została wyłączona możliwość odliczenia od podatku składek na ubezpieczenie zdrowotne (uchylony m.in. art. 27b ustawy o pdof).

Nowe przepisy należy stosować do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2022 r. (art. 70 ustawy z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw). Z przepisów przejściowych wskazanej ustawy zmieniającej ustawę o pdof nie wynika, aby do składek zdrowotnych opłaconych w 2022 r. za 2021 r. można było stosować przepisy obowiązujące do końca 2021 r. W konsekwencji w tym zakresie zastosowanie mają nowe regulacje obowiązujące od 1 stycznia 2022 r. Zatem zapłacona w 2022 r. składka zdrowotna za 2021 r. nie może zostać odliczona od podatku.

PODSTAWA PRAWNA:

• art. 70 ustawy z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2021 r. poz. 2105

Tomasz Krywan

doradca podatkowy, autor licznych publikacji z zakresu prawa podatkowego

II. PRAWO PRACY

Ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy- zasady obliczania

Ekwiwalent pieniężny przysługuje pracownikowi w razie niewykorzystania przysługującego mu urlopu wypoczynkowego w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. Pracodawca nie ma obowiązku wypłacenia ekwiwalentu w przypadku, gdy strony postanowią o wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą.

1. Ustalanie podstawy wymiaru ekwiwalentu za urlop

W celu obliczenia kwoty ekwiwalentu przysługującej pracownikowi należy ustalić podstawę jego wymiaru, sumując stałe i zmienne składniki wynagrodzenia pracownika.

Tabela. Wynagrodzenie i inne świadczenia uwzględniane i nieuwzględniane przy ustalaniu podstawy wymiaru ekwiwalentu za urlop

2. Dopełnienie podstawy wymiaru ekwiwalentu za urlop

Pracownikowi, który otrzymuje zmienne składniki wynagrodzenia (za okresy miesięczne, a także i dłuższe) i nie przepracuje w pełni okresu przyjmowanego do podstawy ekwiwalentu, należy tę podstawę dopełnić.

Tabela. Dopełnienie podstawy wymiaru ekwiwalentu za urlop

3. Współczynnik urlopowy

Współczynnik urlopowy służy do ustalenia ekwiwalentu za 1 dzień urlopu. Współczynnik ustala się dla każdego roku kalendarzowego.

Jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, wartość współczynnika obniża się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika.

4. Obliczanie ekwiwalentu za urlop

Podstawa prawna:

• art. 171 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 1320; ost. zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1162),

• § 11, § 14-19 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. Nr 2, poz. 14; ost. zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 174, poz. 1353).

Zmiany w wykonywaniu pracy w handlu w niedzielę

Od 1 lutego 2022 r. w niedziele niehandlowe będą mogły być otwarte sklepy świadczące jednocześnie usługi pocztowe, tylko wtedy gdy przychody z tej działalności wyniosą co najmniej 40% przychodów danej placówki. Przedsiębiorcy korzystający z wyłączeń od zakazu handlu w niedziele i święta będą mieli obowiązek ewidencjonowania przychodu w podziale na przychód z działalności określonej w wyłączeniu z zakazu i przychód z działalności pozostałej.

1 lutego 2022 r. wejdą w życie przepisy ustawy z 14 października 2021 r. o zmianie ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni. Podstawowym celem nowelizacji ustawy jest wyeliminowanie możliwości obchodzenia zakazu prowadzenia handlu w niedziele i święta przez placówki handlowe prowadzące jednocześnie usługi pocztowe. Ustawa wprowadza również kilka modyfikacji w zawartym w art. 6 ustawy z 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (dalej: u.o.h.n.) wykazie podmiotów wyłączonych z zakazu handlu w niedzielę.

Zgodnie z u.o.h.n. w niedziele i święta w placówkach handlowych są zakazane:

• handel oraz wykonywanie czynności związanych z handlem,
• powierzanie pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem.

Ograniczenia handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w placówkach handlowych dotyczą prowadzenia działalności w niedziele i święta oraz 24 grudnia i w sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy (od godz. 14).

Zakaz handlu w niedzielę nie obowiązuje w:

• kolejne 2 niedziele poprzedzające pierwszy dzień Bożego Narodzenia,
• niedzielę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy,
• ostatnią niedzielę przypadającą w styczniu, kwietniu, czerwcu i sierpniu - z wyjątkiem sytuacji gdy w ostatnią niedzielę kwietnia przypada święto Wielkiej Nocy.

W katalogu podmiotów, których nie obowiązuje zakaz handlu w niedzielę, znalazły się m.in. stacje paliw płynnych, apteki i punkty apteczne, placówki handlowe, w których przeważająca działalność polega na handlu prasą, biletami komunikacji miejskiej, wyrobami tytoniowymi, kuponami gier losowych i zakładów wzajemnych (art. 6 ust. 1 u.o.h.n.).

Nowe zasady funkcjonowania placówek handlowych świadczących usługi pocztowe

Najważniejszą zmianą w funkcjonowaniu handlu w niedzielę jest uwarunkowanie wyłączenia placówek pocztowych spod zakazu handlu od pocztowego charakteru przeważającej działalności placówki.

Wprowadzone nowelizacją pojęcie „przeważająca działalność” oznacza rodzaj przeważającej działalności wskazany we wniosku o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, jeżeli działalność ta jest wykonywana w danej placówce handlowej i stanowi co najmniej 40% miesięcznego przychodu ze sprzedaży detalicznej w rozumieniu ustawy z 6 lipca 2016 r. o podatku od sprzedaży detalicznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 1293).

Dotychczas, jeśli sklepy franczyzowe, supermarkety czy dyskonty podpisywały umowę z operatorem przesyłek kurierskich, np. umożliwiającą klientom odbiór albo nadanie paczki w danym sklepie, mogły, zgodnie z prawem, prowadzić sprzedaż w dni, gdy zgodnie z ogólnymi zasadami handlu w niedzielę i święta powinny być zamknięte. Dla możliwości otwarcia sklepu bez znaczenia pozostawał fakt, jaki procent działalności tej placówki stanowiło świadczenie usług pocztowych. Od 1 lutego 2022 r., aby móc prowadzić działalność w niedzielę, sklep będzie musiał wykazać, że działalność związana z funkcjonowaniem placówki pocztowej to co najmniej 40% przychodów z działalności całego sklepu. Będzie też musiał zadeklarować w odpowiednim rejestrze gospodarczym, że prowadzi działalność pocztową.

WAŻNE! Od 1 lutego 2022 r. w niedziele niehandlowe będą mogły być otwarte sklepy świadczące jednocześnie usługi pocztowe, tylko jeśli przychody z tej działalności wyniosą co najmniej 40% przychodów danej placówki.

Ograniczenia w handlu rybami

Kolejną zmianą modyfikującą ograniczenia w handlu w niedziele jest usunięcie z wykazu wyłączeń zakazu handlu w niedzielę i święta, handlu w centrach pierwszej sprzedaży ryb. Zawęża to możliwości handlu rybami do sprzedaży ryb w gospodarstwach rybackich, ze statku rybackiego i w placówkach handlowych, zajmujących się tylko i wyłącznie odbiorem produktów rybnych.

WAŻNE! Od 1 lutego 2022 r. w niedziele niehandlowe i święta sprzedaż ryb będzie dopuszczalna jedynie w gospodarstwach rybackich, ze statku rybackiego i w placówkach handlowych zajmujących się wyłącznie odbiorem produktów rybnych.

Zmodyfikowane zasady dla placówek handlowych z branży rolnej

Nowelizacja poszerza również katalog wyłączeń z zakazu handlu w niedzielę o handel w placówkach handlowych prowadzących handel:

• materiałami eksploatacyjnymi do maszyn rolniczych,
• materiałami używanymi w trakcie bieżącej pracy maszyn rolniczych lub
• narzędziami do wymiany części zamiennych w maszynach rolniczych.

Wyłączenie to uprawnia jednak do prowadzenia działalności w niedzielę i święta w okresie od 1 czerwca do 30 września każdego roku kalendarzowego.

Dotychczas spod zakazu handlu w niedzielę sezonowo wyłączone były placówki handlowe prowadzące handel wyłącznie maszynami rolniczymi i częściami zamiennymi do tych maszyn (art. 6 ust.1 pkt 24 u.o.h.n.). Wprowadzona zmiana ma na celu dostosowanie brzmienia tego przepisu do praktyki funkcjonowania placówek handlowych prowadzących handel maszynami rolniczymi i częściami zamiennymi do tych maszyn.

W praktyce placówki handlowe prowadzące sprzedaż maszyn rolniczych i części zamiennych do tych maszyn sprzedają także m.in. materiały eksploatacyjne i inne materiały używane w trakcie bieżącej, zwykłej pracy maszyny rolniczej, jak również narzędzia niezbędne do wymiany części zamiennych w takich maszynach. Wyłączenie zakazu handlu w odniesieniu do placówek handlowych prowadzących handel wyłącznie maszynami rolniczymi i częściami zamiennymi do tych maszyn uniemożliwiało w praktyce skorzystanie z tego wyłączenia placówkom, które oprócz maszyn i części zamiennych do maszyn oferowały także inne materiały używane w trakcie bieżącej pracy maszyn rolniczych.

Nowelizacja poszerza również katalog wyłączeń z zakazu handlu w niedziele o handel w placówkach handlowych, w których jest prowadzony wyłącznie skup produktów pochodzenia rolniczego (w szczególności zboża, rzepaku, rzepiku, buraków cukrowych, roślin białkowych, innych upraw polowych, owoców, warzyw, mleka surowego lub runa leśnego).

Dotychczas z zakazu handlu wyłączone były jedynie placówki handlowe, w których jest prowadzony wyłącznie skup zbóż, buraków cukrowych, owoców, warzyw lub mleka surowego (art. 6 ust. 1 pkt 32 u.o.h.n.).

Nowe zasady ewidencjonowania przychodu dla niektórych podmiotów wyłączonych z zakazu handlu w niedzielę

Nowelizacja ustawy nakłada na przedsiębiorców korzystających z wyłączenia zakazu handlu w niedzielę z tytułu prowadzenia działalności handlowej:

• w placówkach handlowych, w których przeważająca działalność polega na handlu kwiatami,
• w placówkach handlowych, w których przeważająca działalność polega na handlu pamiątkami lub dewocjonaliami,
• w placówkach handlowych, w których przeważająca działalność polega na handlu prasą, biletami komunikacji miejskiej, wyrobami tytoniowymi, kuponami gier losowych i zakładów wzajemnych,
• w placówkach pocztowych w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe,
• w piekarniach, cukierniach i lodziarniach, w których przeważająca działalność polega na handlu wyrobami piekarniczymi i cukierniczymi,
• w placówkach handlowych, w których przeważającą działalnością jest działalność gastronomiczna,
• na terenie rolno-spożywczych rynków hurtowych prowadzonych przez spółki prawa handlowego, których przeważająca działalność polega na wynajmie i zarządzaniu nieruchomościami na użytek handlu hurtowego artykułami rolno-spożywczymi

- obowiązek prowadzenia ewidencji miesięcznego przychodu ze sprzedaży, z podziałem na przychód z działalności uprawniającej do wyłączenia z zakazu handlu oraz przychód z pozostałej działalności.

WAŻNE! Przedsiębiorcy korzystający z wyłączeń od zakazu handlu w niedziele i święta będą mieli obowiązek ewidencjonowania przychodu w podziale na przychód z działalności określonej w wyłączeniu z zakazu i przychód z działalności pozostałej.

Sposób prowadzenia ewidencji, wzór tej ewidencji oraz szczegółowa treść wpisów w tej ewidencji zostaną określone przez Ministra Finansów w drodze rozporządzenia.

Przykład:

Placówka handlowa działając na zasadzie franczyzy ma podpisaną umowę z firmą kurierską na odbiór oraz wydawanie przesyłek kurierskich. Od 1 lutego 2022 r. będzie ona mogła prowadzić działalność handlową pod warunkiem, że będzie prowadziła odrębną ewidencję przychodów dla działalności pocztowej i pozostałej działalności handlowej oraz że przychody z działalności pocztowej będą stanowić co najmniej 40% jej miesięcznego przychodu.

Ewidencja przychodów ma umożliwić inspektorom pracy kontrolę, czy dana placówka spełnia kryteria określone w ustawie.

WAŻNE! W toku postępowania kontrolnego inspektor pracy będzie miał prawo żądania przedłożenia ewidencji przychodów.

Za brak prowadzenia ewidencji miesięcznego przychodu placówki, jak również za prowadzenie tejże ewidencji w sposób niezgodny z przepisami przedsiębiorca będzie podlegał karze od 1000 do 100 000 zł.

Pomoc członków rodziny w sprzedaży niedzielnej i świątecznej

Zgodnie z obowiązującą u.o.h.n. działalność handlowa w niedziele i święta może być prowadzona w placówkach handlowych, w których handel jest prowadzony przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną wyłącznie osobiście, we własnym imieniu i na własny rachunek.

Przepisy nowelizacji, które wejdą w życie od 1 lutego 2022 r., wskazują, iż przedsiębiorca prowadzący działalność wyłącznie osobiście będzie mógł korzystać z nieodpłatnej pomocy małżonka, dzieci własnych, dzieci małżonka, dzieci przysposobionych, rodziców, macochy, ojczyma, rodzeństwa, wnuków i dziadków. Osoby te nie mogą jednak być pracownikami lub zatrudnionymi w placówce handlowej u przedsiębiorcy, który korzysta z ich nieodpłatnej pomocy.

WAŻNE! Członkowie rodziny pomagający przedsiębiorcy w handlu w niedzielę nie mogą być pracownikami zatrudnionymi u tego przedsiębiorcy na podstawie umowy o pracę ani umowy cywilnoprawnej.

Przykład

Przedsiębiorca będący osobą fizyczną prowadzi osobiście sklep spożywczy. W sklepie tym na podstawie umowy zlecenia zatrudnia swoją wnuczkę. W tej sytuacji wnuczka nie może, w dni objęte zakazem handlu, pomagać dziadkowi w sprzedaży w sklepie, nawet po zmianie przepisów od 1 lutego 2022 r., ponieważ jest zatrudniona na umowę cywilnoprawną.

PODSTAWA PRAWNA:

• art. 1, art. 6-8 i art. 10 ustawy z 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 936; ost. zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1891),

• art. 1 ustawy z 14 października 2021 r o zmianie ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz.U. z 2021 r. poz. 1891).

Ewa Łukasik

specjalista z zakresu prawa prac

Jak ustalać staż pracy wymagany przy zatrudnieniu na kierowniczym stanowisku urzędniczym

PROBLEM

W warunkach wskazywanych w ogłaszanych naborach na wolne stanowiska urzędnicze wymagany jest m.in. minimalny staż pracy. Czy staż ten oznacza zatrudnienie tylko na umowę o pracę? Czy za staż można uznać także pracę w czasie stażu absolwenckiego, wykonywanie działalności gospodarczej czy pracę na dzieło lub zlecenie? - pyta Czytelniczka z Katowic.