Na przekór schematom

Dzięki przełomowym innowacjom małe firmy stają się wielkie - pisze Thomas Langkamp w „Financial Times Deutschland” z 12 listopada. Gwarancja zwrotu pieniędzy była jedną z ostatnich przełomowych innowacji w światowym koncernie turystycznym TUI. Klientów firmy zapewniono, że w ciągu 24 godzin otrzymają wszystko, co mieli przyrzeczone w katalogu, lub dostaną zwrot pieniędzy. Tak radykalnie pomyślana usługa była czymś zupełnie nowym w całej branży. Jednak podobne dysruptywne innowacje (to disrupt - niszczyć, burzyć), polegające na przerwaniu określonej ciągłości czy tradycji, są w świecie wielkich koncernów czymś rzadkim. Zbyt często firmy takie spoczywają na laurach i boją się ryzyka. Wolą pozostawiać je podmiotom mniejszym, nowym, dopiero wschodzącym.

W warunkach ostrej konkurencji nieelastyczne mastodonty często nie mogą dotrzymać kroku innym i popadają w trudności. Ratują się wtedy akwizycjami lub zakładaniem mniejszych firm, które stają się odroślami wielkich koncernów. Schemat ten opisał przed laty prof. Clayton Christensen z Harvard University. Wykazał on, że praktycznie wszystkie przełomowe innowacje technologiczne zostały przegapione przez branżową czołówkę. Niemal zawsze to małe i młode firmy stawiały na nową technologię, zmieniając lub całkowicie niszcząc stare struktury na rynku. W ten dysruptywny sposób rozwijają one swoje rynki i torują sobie drogę do sukcesu.

Clayton opisuje tę praktykę w książce „The Innovator''s Solution”. Firma uprawiająca dysruptywną innowację, opartą na przerwaniu jakiejś ciągłości, nie próbuje występować przeciwko konkurentom z gospodarczego establishmentu, gdyż byłoby to działaniem w stylu kamikaze. Zamiast tego stara się wejść w słaby segment rynku, z reguły ignorowany, jako mało dochodowy, przez wielkich konkurentów. W ten sposób staje się gotowa do skutecznej walki o innowacje technologiczne bądź nowe modele rynkowe. Trzeba też pamiętać, że radykalne innowacje nie rodzą się szybko i gładko, lecz najczęściej są rezultatem żmudnego procesu prób i błędów, a także różnych bodźców i okoliczności. Badania wykazują, że małe firmy finansowane z funduszy typu venture capital i pracujące z pomocą niewielkich i elastycznych zespołów badawczych przynoszą sześciokrotnie więcej opatentowanych rezultatów niż jednostki badawcze przy wielkich koncernach. Wycinarkę laserową Trumpf wynalazła mała grupa niezależnych naukowców, wynosząc nieznaną dotąd nikomu firmę do rangi czołowych światowych producentów technologii laserowych.