Brak wymaganych opinii może oznaczać zwrot dotacji

PYTANIE: Nie uzyskałem jeszcze pozytywnych opinii Państwowej Straży Pożarnej i sanepidu dotyczących warunków lokalowych wymaganych od prowadzącego niepubliczne przedszkole. Czy gmina może przez to zażądać zwrotu otrzymanej dotacji?

ODPOWIEDŹ: Jest takie ryzyko. Wprawdzie przepisy nie przewidują tego wprost, jednak orzecznictwo wskazuje, że niespełnienie ustawowych wymogów dotyczących prowadzenia placówki może prowadzić do uznania, iż środki zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości. W konsekwencji gmina może dochodzić ich zwrotu.

Prowadzenie niepublicznego przedszkola wymaga wpisu do ewidencji prowadzonej przez właściwą jednostkę samorządu terytorialnego (art. 168 prawa oświatowego; dalej: p.o.). Jednym z elementów zgłoszenia jest informacja o warunkach lokalowych, które muszą gwarantować bezpieczne i higieniczne warunki nauki oraz pracy. Spełnienie tych wymagań potwierdzają pozytywne opinie właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego oraz komendanta powiatowego lub miejskiego Państwowej Straży Pożarnej (PSP).

Uwaga! Dysponowanie tymi opiniami jest jednym z warunków legalnego prowadzenia niepublicznej placówki oświatowej.

Jednak przepisy nie rozstrzygają wprost, jakie skutki wywołuje brak takich dokumentów.

Istotnych wskazówek dostarcza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 2 września 2025 r. (sygn. akt III SA/Kr 635/25). Sprawa, którą rozpatrywał, dotyczyła decyzji wydanej na podstawie art. 252 ustawy o finansach publicznych (dalej: u.f.p.), zgodnie z którym zwrotowi wraz z odsetkami podlegają dotacje wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem albo pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

W tej sprawie organ prowadzący przedszkole wykazywał liczbę dzieci przekraczającą limit wynikający z opinii państwowego inspektora sanitarnego. Gmina wypłacała dotację na wszystkie dzieci. Sąd nie zakwestionował decyzji nakazującej zwrot części środków odpowiadającej liczbie wychowanków ponad dopuszczalny limit. Uznał bowiem, że w tym zakresie dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości.

Uwaga! Choć wyrok dotyczył przekroczenia liczby dzieci, argumentacja WSA może mieć znaczenie również w sytuacji opisanej przez czytelnika. Pokazuje bowiem, że sądy przywiązują dużą wagę do spełnienia wymogów związanych z warunkami prowadzenia placówki. ©℗

• art. 168 ust. 4 pkt 3 ustawy z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 820)
• art. 252 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1483; ost.zm. Dz.U. z 2025 r. poz. 1844)

Marcin Nagórek

radca prawny