Czy jesteś inteligentny... inaczej?
Poznaj samego siebie (9)
Pojęcie "inteligencja" nie jest łatwe do zdefiniowania. Ponadto ostatnie kilkadziesiąt lat badań przynosi dowody, że istnieje wiele typów inteligencji, nie zawsze ze sobą powiązanych. Czy nie możemy być po prostu ogólnie inteligentni? Okazuje się, że nie jest to takie proste...
Chociaż zagadnienie inteligencji stanowi jeden z najważniejszych obszarów badań psychologii poznawczej i na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci niezmiennie jest gorącym tematem społecznym (zahaczając o szkolnictwo i edukację dzieci, rekrutację pracowników, sztuczną inteligencję czy inteligencję stadną swarm intelligence) - to jednak nadal nie jest obszarem wiedzy jednorodnym. Część naukowców koncentruje się bardziej na ustalaniu biologicznego jej podłoża - szukając "źródeł" jej funkcjonowania. Inni badają specyficzności funkcjonowania osób o wysokim i niskim IQ w takich obszarach, jak uwaga, pamięć czy stosowane strategie myślenia. Najliczniejszą chyba grupę stanowią jednak ci psychologowie, którzy tworzą skomplikowane modele opisujące jej strukturę. I chociaż te modele też nie zawsze są zgodne ze sobą, to z perspektywy postawionego pytania, czy można być inteligentnym inaczej - to efekty pracy tych naukowców będą nam najbardziej przydatne. A dlaczego?
Ponieważ większość z nich zgadza się ze stwierdzeniem (co w świecie psychologii nie jest zjawiskiem zbyt częstym), że nie możemy mówić tylko o jednym rodzaju czy typie inteligencji - i to akurat tym, który mierzą standardowe testy psychologiczne. Obecnie większość psychologów uważa, że, co prawda, istnieje coś takiego, jak generalny czynnik inteligencji ogólnej (tzw. czynnik g), czyli nadrzędna zdolność umysłu, potrzebna w przypadku radzenia sobie z wszystkimi zadaniami. Stoi on jednak na czele hierarchii, gdzie poniżej istnieje kilka typów inteligencji (czynników) szerokiego zasięgu, np. inteligencja werbalna, społeczna czy fizyczna - a na samym dole tej "piramidy" są bardzo wąskie czynniki, konieczne do realizacji określonych, bardzo szczególnych zadań (np. pilotowania samolotu, rozwiązywania krzyżówek itp.). I to stanowi dla nas wiadomość zarówno wspaniałą, jak i trochę niepokojącą - nie tylko bowiem możemy być inteligentni lub nie, ale możemy też być inteligentni inaczej!

